Ο Δείκτης Οικονομικού Κλίματος στην Ελλάδα τον Νοέμβριο σταθεροποιείται σχεδόν στα επίπεδα με εκείνα του προηγούμενου μήνα, στις 68,6 μονάδες, όπως ανακοίνωσε σήμερα το ΙΟΒΕ.

Όπως σημειώνει το ΙΟΒΕ, παρά τη μικρή βελτίωση στην καταναλωτική εμπιστοσύνη, η δυσαρέσκεια σε όλους τους τομείς της οικονομίας είναι διάχυτη. Η απαισιοδοξία τροφοδοτήθηκε επιπροσθέτως και από τις έντονες πολιτικές αβεβαιότητες που κυριάρχησαν τον προηγούμενο μήνα και οι οποίες επέτειναν τις ήδη πολύ δυσμενείς κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, όπως αυτές έχουν διαμορφωθεί τους τελευταίους μήνες.  Η φαινομενική σταθεροποίηση της πολιτικής κατάστασης με το σχηματισμό νέας κυβέρνησης συνεργασίας ενδεχομένως να οδηγήσει σε κάποια βελτίωση που θα αποδίδει την αίσθηση προσωρινής διεξόδου. Στη συγκεκριμένη όμως συγκυρία και με το διεθνές περιβάλλον να επιδεινώνεται, απαιτείται πλέον η πειστική διατύπωση μιας συνεκτικής πολιτικής που να αίρει μέρος των αβεβαιοτήτων που έχουν διογκωθεί.

Αναλυτικότερα:

- στη Βιομηχανία, εντείνονται οι αρνητικές προβλέψεις για την εξέλιξη της παραγωγής, αλλά και οριακά οι εκτιμήσεις για παραγγελίες προς προμηθευτές, με τις εκτιμήσεις για τα αποθέματα αντίθετα να καταγράφουν μικρή αποκλιμάκωση.

- στις Υπηρεσίες, πτωτικά κινούνται οι εκτιμήσεις για το τρέχον επίπεδο εργασιών και την τρέχουσα πορεία της ζήτησης, ενώ και οι προβλέψεις για τη βραχυπρόθεσμη εξέλιξη της ζήτησης επιδεινώνονται επίσης.

- στο Λιανικό Εμπόριο, οι πολύ αρνητικές εκτιμήσεις για τις τρέχουσες πωλήσεις διευρύνονται, ενώ τα αποθέματα διογκώνονται ελαφρά. Τις εξελίξεις αυτές αντισταθμίζει εν μέρει η εξασθένιση των αρνητικών προβλέψεων για την εξέλιξη των πωλήσεων το επόμενο τρίμηνο.

- στις Κατασκευές, οι πολύ χαμηλές εκτιμήσεις για το επίπεδο προγράμματος εργασιών των επιχειρήσεων καταγράφουν μικρή άνοδο, η οποία όμως εξαλείφεται από την περαιτέρω επιδείνωση στις εξαιρετικά δυσμενείς προβλέψεις για την απασχόληση του κλάδου.

- στην Καταναλωτική Εμπιστοσύνη, οι προβλέψεις για την οικονομική κατάσταση της χώρας και του νοικοκυριού βελτιώνονται, μετά τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα του προηγούμενου μήνα, αν και μειώνεται περαιτέρω η πρόθεση για αποταμίευση σε νέο ιστορικά χαμηλό ρεκόρ. Τέλος, οι προβλέψεις για την εξέλιξη της ανεργίας παραμένουν εξαιρετικά δυσοίωνες, παρά την οριακή ανάκαμψη του σχετικού δείκτη.

Βιομηχανία: Περαιτέρω υποχώρηση στις επιχειρηματικές προσδοκίες

Ο Δείκτης Επιχειρηματικών Προσδοκιών στη Βιομηχανία τον Νοέμβριο υποχωρεί για τρίτο κατά σειρά μήνα και διαμορφώνεται στις 72,6 μονάδες (από 74,0 μονάδες), στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας διετίας. Πρόκειται για εξαιρετικά αρνητική εξέλιξη, καθώς ο τομέας της βιομηχανίας έδειχνε ενδείξεις αντοχής στην κρίση, τροφοδοτούμενος από την εξαγωγική δυναμική των προηγούμενων μηνών. Από τα βασικά στοιχεία δραστηριότητας των επιχειρήσεων που συνδιαμορφώνουν το συνολικό δείκτη, οι μεταβολές είναι πάντως ήπιες: οι προβλέψεις για τη βραχυπρόθεσμη εξέλιξη της παραγωγής συνεχίζουν να υποχωρούν σε ακόμα πιο αρνητικά επίπεδα, ενώ οι ήδη πολύ δυσμενείς εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για το τρέχον επίπεδο παραγγελιών και ζήτησης εμμένουν. Τέλος, οι εκτιμήσεις για το επίπεδο των αποθεμάτων περιορίζονται ελαφρά, παραμένοντας όμως σε επίπεδα ανώτερα από τα κανονικά για την εποχή.

Κατασκευές: Πτώση των προσδοκιών στις Ιδιωτικές Κατασκευές

Ο Δείκτης Επιχειρηματικών Προσδοκιών στις Κατασκευές παραμένει σε πτωτική τροχιά για δεύτερο κατά σειρά μήνα και διαμορφώνεται στις 37,1 μονάδες (από 40,6 μονάδες), χαμηλότερα έναντι της αντίστοιχης περσινής τιμής του (56,1 μονάδες). Το πρόγραμμα εργασιών των επιχειρήσεων του τομέα βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ενώ η υποχώρηση του Νοεμβρίου εκπορεύεται κυρίως από την επιδείνωση των επιχειρηματικών προσδοκιών στις Ιδιωτικές Κατασκευές. Αναλυτικότερα, το σύνολο σχεδόν των επιχειρήσεων του τομέα (εννιά στις 10) προβλέπει και νέα πτώση στο πρόγραμμα εργασιών του το προσεχές τρίμηνο. Οι δυσμενείς συνθήκες στον κλάδο δεν επιτρέπουν ανάκαμψη της απασχόλησης, με τις σχετικές προβλέψεις να είναι πολύ αρνητικές, (στις -39 μονάδες το ισοζύγιο), καθώς το 42% των επιχειρήσεων του τομέα προβλέπει περαιτέρω μείωση στο επόμενο τρίμηνο. Στα υπόλοιπα στοιχεία δραστηριότητας, οι δυσμενείς εκτιμήσεις για την τρέχουσα πορεία των εργασιών των επιχειρήσεων μεταβάλλονται οριακά (στις -34 μονάδες το σχετικό ισοζύγιο), με το 53% να κρίνει ως συρρικνούμενη τη δραστηριότητά του, αν και ένα 19% την αξιολογεί ως ικανοποιητική. Οι μήνες εξασφαλισμένης δραστηριότητας κινούνται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, στους 7,3 μήνες, ενώ ενισχύονται οι προβλέψεις μείωσης τιμών (σε ιστορικά χαμηλό ρεκόρ στις -51 μονάδες ο δείκτης). Τέλος, σχεδόν όλες οι επιχειρήσεις δηλώνουν ότι αντιμετωπίζουν προσκόμματα στη λειτουργία τους, με τις μισές να επισημαίνουν κυρίως την ανεπαρκή χρηματοδότηση και δύο στις πέντε επιχειρήσεις τη χαμηλή ζήτηση. Στην έρευνα επισημαίνονται επίσης παράγοντες που συνδέονται με τη γενική οικονομική κατάσταση της χώρας και την κρίση, τη γραφειοκρατία, την υψηλή φορολογία, τον έντονο ανταγωνισμό, τις μεγάλες εκπτώσεις, την αναμονή για το νέο νόμο-πλαίσιο, την καθυστέρηση πληρωμών, την έλλειψη έργων κ.α.

Λιανικό εμπόριο: Μικρή υποχώρηση στις επιχειρηματικές προσδοκίες στους περισσότερους κλάδους

Ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στο Λιανικό Εμπόριο καταγράφει τον Νοέμβριο ελαφρά υποχώρηση, μετά την ήπια αλλά σταθερά ανοδική πορεία των προηγούμενων πέντε μηνών, και διαμορφώνεται στις 59,7 μονάδες (από 62,8 μονάδες), επίδοση σημαντικά κατώτερη της αντίστοιχης περσινής (91,1 μονάδες). Η τρέχουσα δραστηριότητα είναι απογοητευτική για την πλειονότητα των επιχειρήσεων του τομέα, ενώ και οι προβλέψεις για τη δραστηριότητα του Δεκεμβρίου που περιλαμβάνει την εορταστική περίοδο δεν είναι αισιόδοξες. Πάντως, στους επιμέρους κλάδους, οι επιχειρηματικές προσδοκίες βελτιώνονται στα Είδη Οικιακού Εξοπλισμού και οριακά στα Πολυκαταστήματα. Αναλυτικότερα, ο έντονα αρνητικός δείκτης των εκτιμήσεων των επιχειρήσεων για τις τρέχουσες πωλήσεις, χειροτερεύει και διαμορφώνεται στις -58 μονάδες. Αντίθετα, οι προβλέψεις για τις βραχυπρόθεσμες προοπτικές των πωλήσεων, ενισχύεται, με το σχετικό δείκτη να παραμένει όμως πολύ χαμηλά, στις -38 μονάδες (από -45). Στις εκτιμήσεις για τα αποθέματα το τελευταίο τρίμηνο, το ισοσκελισμένο ισοζύγιο του Οκτωβρίου αυξάνεται κατά 6 μονάδες, υποδηλώνοντας διόγκωση. Από τα υπόλοιπα στοιχεία δραστηριότητας, οι αρνητικές προβλέψεις για τις παραγγελίες προς προμηθευτές εντείνονται περαιτέρω (στις -56 από -51 μονάδες ο σχετικός δείκτης), ενώ διευρύνεται ελαφρά το αρνητικό ισοζύγιο στις προβλέψεις για την απασχόληση του τομέα, με το ¼ των επιχειρήσεων να προβλέπει μείωση (από 32%) και το 9% (από 12%) άνοδο των θέσεων εργασίας. Τέλος, ως προς τις τιμές, ο σχετικός δείκτης παραμένει πτωτικός, με τρεις στις δέκα επιχειρήσεις να αναμένουν μείωση τιμών και 9% να προβλέπει άνοδο.

Υπηρεσίες: Υποτονική η ζήτηση σε όλους τους κλάδους, περαιτέρω εξασθένιση των επιχειρηματικών προσδοκιών

Ο Δείκτης Επιχειρηματικών Προσδοκιών στις Υπηρεσίες υποχωρεί περαιτέρω τον Νοέμβριο, για δεύτερο κατά σειρά μήνα, και διαμορφώνεται σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο, στις 56,5 μονάδες (από 62,1 μονάδες). Από τους επιμέρους κλάδους που εξετάζονται, ανοδικά κινούνται οι προσδοκίες στα Τουριστικά Πρακτορεία και την Πληροφορική, ενώ στους υπόλοιπους σημειώνεται επιδείνωση των επιχειρηματικών προσδοκιών. Περνώντας στους βασικούς δείκτες δραστηριότητας, οι εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για την τρέχουσα δραστηριότητά τους εξασθενούν περαιτέρω αυτόν το μήνα, με το σχετικό δείκτη να διαμορφώνεται στις -29 μονάδες (από -25). Οι εκτιμήσεις για την τρέχουσα ζήτηση βαίνουν και αυτές δυσμενέστερες, με το σχετικό ισοζύγιο να μεταβάλλεται ελαφρά από τις -17 στις -21 μονάδες και σχεδόν τις μισές επιχειρήσεις (από 39%) να αναφέρουν πτωτική ζήτηση το τελευταίο τρίμηνο. Η υποτονική δραστηριότητα επηρεάζει δυσμενώς και τις βραχυπρόθεσμες προβλέψεις για τη ζήτηση, με το σχετικό αρνητικό δείκτη να διευρύνεται στις -38 μονάδες. Από τα υπόλοιπα στοιχεία δραστηριότητας, ο δείκτης των προβλέψεων για την απασχόληση του τομέα παραμένει πολύ κοντά στην ιστορικά χαμηλή επίδοση του προηγούμενου μήνα, ενισχυμένος μόνο κατά 3 μονάδες (στις -32), με το 1/3 των επιχειρήσεων να αναμένει πτώση της απασχόλησης το επόμενο διάστημα. Σχετικά με τις τιμές, οι προβλέψεις αποκλιμάκωσης ενισχύονται ελαφρώς (στις -23 από -18 μονάδες ο σχετικός δείκτης). Και πάλι μόλις το 1/5 των επιχειρήσεων αναφέρει απρόσκοπτη επιχειρηματική λειτουργία, με τις υπόλοιπες επιχειρήσεις, να επισημαίνουν την ανεπάρκεια ζήτησης ως το βασικότερο εμπόδιο στη λειτουργία του (το 1/3 εξ’ αυτών) και το 23% την ανεπάρκεια κεφαλαίων κίνησης. Στο ίδιο πλαίσιο επισημαίνονται παράγοντες που συνδέονται με τη γενική οικονομική κατάσταση και την κρίση, την ανεπάρκεια του κράτους και τη γραφειοκρατία, την εποχικότητα, το μειωμένο τραπεζικό δανεισμό, την καθυστέρηση πληρωμών από πελάτες, την υψηλή φορολογία, το υψηλό κόστος λειτουργίας, τη διεθνή δύσκολη συγκυρία, την αρνητική εικόνα της χώρας σε διεθνές επίπεδο, το υποβαθμισμένο κέντρο της πρωτεύουσας και την άνοδο της εγκληματικότητας, τις απεργιακές κινητοποιήσεις κ.α.

Μικρή βελτίωση στην εξαιρετικά υποτονική καταναλωτική εμπιστοσύνη

Ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης ενισχύεται κατά 1,5 μονάδα τον Νοέμβριο και διαμορφώνεται στις -82,3 μονάδες, χωρίς όμως να απέχει επί της ουσίας από τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα του προηγούμενου μήνα. Η εξαιρετικά δυσμενής πορεία της καταναλωτικής εμπιστοσύνης αντικατοπτρίζει την ανασφάλεια και το διάχυτο φόβο των νοικοκυριών για την εξέλιξη της οικονομίας. Η ανεργία αυξάνεται και οι μισθοί συμπιέζονται από τις άμεσες μειώσεις και την υψηλή φορολογία. Πάντως, η άρση των πολιτικών αβεβαιοτήτων που κυριάρχησαν τον προηγούμενο μήνα και η φαινομενική σταθεροποίηση της πολιτικής κατάστασης με το σχηματισμό νέας κυβέρνησης συνεργασίας επηρέασε θετικά τους καταναλωτές, τουλάχιστον σε πρώτο χρόνο. Οι πολίτες φαίνεται να αναμένουν ωστόσο μια πιο πειστική διατύπωση μιας συνεκτικής πολιτικής που να αίρει μέρος των αβεβαιοτήτων που έχουν διογκωθεί. Σε κάθε περίπτωση η απαισιοδοξία των Ελλήνων καταναλωτών παραμένει με μεγάλη διαφορά η εντονότερη μεταξύ των υπόλοιπων ευρωπαίων, με τους Πορτογάλους σταθερά να ακολουθούν στη δεύτερη θέση, ενώ έπονται οι Ούγγροι, οι Κύπριοι και οι Ρουμάνοι. Η καταναλωτική εμπιστοσύνη κινείται καθοδικά σε πάνω από τις μισές ευρωπαϊκές χώρες, ενώ θετικοί δείκτες καταγράφονται τον Νοέμβριο μόνο σε δύο χώρες (Φινλανδία, Σουηδία). Αναλυτικότερα για την Ελλάδα:

- Μικρή ανάκαμψη από το ιστορικό χαμηλό του Οκτωβρίου στις προβλέψεις για την οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών

Οι αρνητικές προβλέψεις των Ελλήνων καταναλωτών για την οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού τους τους προσεχείς 12 μήνες καταγράφουν μικρή άνοδο, μετά το ιστορικά χαμηλό ρεκόρ τον Οκτώβριο, με το σχετικό δείκτη να διαμορφώνεται στις -76,3 μονάδες (από -79,1). Το 82% των καταναλωτών κρίνει ότι το επόμενο διάστημα η οικονομική του κατάσταση θα γνωρίσει ελαφρά ή αισθητή επιδείνωση. Οι σχετικοί δείκτες της ΕΕ και της Ευρωζώνης διαμορφώνονται αμφότεροι πλησίον των –9 μονάδων.

- Ανοδική διόρθωση και στις ιστορικά χαμηλές προβλέψεις για την οικονομική κατάσταση της χώρας

Οι προβλέψεις των νοικοκυριών για την οικονομική κατάσταση της χώρας τους το προσεχές 12-μηνο, μετά τα δύο διαδοχικά ιστορικά χαμηλά τους προηγούμενους μήνες, τον Νοέμβριο κερδίζουν 4 μονάδες και ο σχετικός δείκτης διαμορφώνεται στις -83,7 μονάδες. Το ποσοστό των καταναλωτών που προβλέπουν ελαφρά ή αισθητή επιδείνωση περιορίζεται ελαφρά στο 84% (από 86%). ενώ μόνο το 3% αναμένει κάποια βελτίωση. Οι σχετικοί δείκτες σε ΕΕ και Ευρωζώνη διαμορφώνονται στις -29,4 και -28,9 μονάδες αντίστοιχα.

- Νέο διαδοχικό ιστορικό χαμηλό στην πρόθεση για αποταμίευση

Τον Νοέμβριο σημειώνεται νέα ιστορικά χαμηλή επίδοση στην πρόθεση για αποταμίευση τους προσεχείς 12 μήνες, με το σχετικό δείκτη να περιορίζεται περαιτέρω κατά 3 μονάδες, στις -77,5 μονάδες. Εννιά στους δέκα καταναλωτές (από 86%) θεωρούν μη πιθανή ή καθόλου πιθανή την αποταμίευση το επόμενο 12μηνο, ενώ μειώνεται στο 8% (από 11%), το ποσοστό εκείνων που την κρίνουν ως αρκετά ή πολύ πιθανή. Οι σχετικοί δείκτες σε ΕΕ και Ευρωζώνη παραμένουν στα ίδια σχεδόν επίπεδα, στις -7,6 και -9,7 μονάδες.

- Καμία αισιοδοξία για την εξέλιξη της ανεργίας

Ο δείκτης πρόβλεψης των καταναλωτών για την εξέλιξη της ανεργίας τους προσεχείς 12 μήνες, παραμένει στα ίδια επίπεδα, ανερχόμενος μόνο οριακά από τη δυσμενέστερη ιστορικά επίδοση του Οκτωβρίου, στις 91,6 μονάδες. Και πάλι, το συντριπτικό 90% των νοικοκυριών αναμένει αισθητή άνοδο της ανεργίας εντός 12μήνου και το 5% ελαφρά άνοδο (από 6%). Οι αντίστοιχοι δείκτες σε ΕΕ και Ευρωζώνη αυξάνονται οριακά στις +36,4 και +33,7 μονάδες.

- Συνεχίζεται η υποχώρηση της ήδη πολύ χαμηλής πρόθεσης για μείζονες αγορές

Η πρόθεση των καταναλωτών για σημαντικές αγορές τους προσεχείς 12 μήνες (επίπλων, ηλεκτρικών συσκευών, κλπ.) αποδυναμώνεται και τον Νοέμβριο, με το σχετικό δείκτη να διαμορφώνεται στις -72,6 μονάδες (από -70,7). Το 85% (από 80%) των Ελλήνων καταναλωτών προβλέπει ότι θα πραγματοποιήσει λίγες ή πολύ λιγότερες δαπάνες, με το 5% (από 8%) να δηλώνει το αντίθετο. Οι σχετικοί ευρωπαϊκοί δείκτες βελτιώνονται στις -24 και -23,2 μονάδες αντίστοιχα σε ΕΕ και Ευρωζώνη.

- Περαιτέρω αποκλιμάκωση των πληθωριστικών προσδοκιών

Μικρή αποκλιμάκωση στις πληθωριστικές προβλέψεις των τιμών τους προσεχείς 12 μήνες καταγράφεται τον Νοέμβριο για δεύτερο κατά σειρά μήνα, με το σχετικό δείκτη να διαμορφώνεται στις 24,4 μονάδες (από 28,6). Το 25% (από 29%) των καταναλωτών αναμένει άνοδο τιμών με ταχύτερο ρυθμό και το 25% προβλέπει εκ νέου μείωση ή σταθερότητα. Οι αντίστοιχοι ευρωπαϊκοί μέσοι όροι αυξάνονται σημαντικά, ιδιαίτερα στην ΕΕ, στις +34,9, και στις +40,8 μονάδες στην Ευρωζώνη.

- Άνοδος του ποσοστού των νοικοκυριών που δηλώνει ότι «μόλις τα βγάζει πέρα»

Ως προς την τρέχουσα οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού τους τον Νοέμβριο, το ποσοστό των ελληνικών νοικοκυριών που κρίνει ότι έχει αυξήσει λίγο ή πολύ την αποταμίευσή του κινείται οριακά ανοδικά στο 12%, ενώ το ποσοστό που δηλώνει ότι «μόλις τα βγάζει πέρα» διευρύνεται στο 55% (από 51%). Το ποσοστό των νοικοκυριών που δηλώνει ότι αντλεί από τις αποταμιεύσεις του δεν μεταβάλλεται από το 16%, ποσοστό στο οποίο επίσης περιορίζονται όσοι αναφέρουν ότι έχουν χρεωθεί (από 21%).