Με μια κίνηση που «στριμώχνει» το ελληνικό Δημόσιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάνει ένα πρόσθετο βήμα για την εφαρμογή της οδηγίας που αφορά την προστασία των δικαιωμάτων των μετόχων, με την οποία η κυβέρνηση θα απολέσει και τον έμμεσο έλεγχο που διατηρεί σήμερα στην Εθνική Τράπεζα.

Η Κομισιόν είναι αποφασισμένη να επιβάλει στα κράτη την εφαρμογή της οδηγίας και ήδη απέστειλε αιτιολογημένη γνώμη σε εννέα χώρες, που δεν την έχουν ενσωματώσει στο εθνικό τους δίκαιο -Ελλάδα, Βέλγιο, Κύπρος, Ισπανία, Γαλλία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Πολωνία και Σουηδία. Η αιτιολογημένη γνώμη είναι το τελευταίο στάδιο της διαδικασίας πριν την παραπομπή μιας χώρας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Για την ελληνική κυβέρνηση, η εφαρμογή της οδηγίας συνδέεται με ένα ιστορικής σημασίας πλήγμα στα δικαιώματα του Δημοσίου, που έχει καταφέρει να ελέγχει μέχρι σήμερα τις αποφάσεις στις γενικές συνελεύσεις της Εθνικής, παρότι έχει πάψει προ πολλού να ελέγχει αντίστοιχο ποσοστό του μετοχικού κεφαλαίου.

Αυτό το τρικ επιτυγχάνεται χάρη στη συμμετοχή ασφαλιστικών ταμείων, με διοικήσεις διορισμένες από την κυβέρνηση, που έχουν πλέον μειώσει κάτω από το 20% τη δική τους συμμετοχή, αλλά εξακολουθούν να διαδραματίζουν αποφασιστικό ρόλο στις συνελεύσεις, όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται με την ελάχιστη επιτρεπόμενη από το νόμο απαρτία του 1/3 των μετόχων.

Ως γνωστόν, οι ξένοι θεσμικοί επενδυτές, που κατά καιρούς έχουν ανεβάσει τη συμμετοχή τους στην ΕΤΕ πάνω και από το 50%, στερούνται… πολιτικών δικαιωμάτων, αφού δεν δεσμεύουν για αρκετές ημέρες τις μετοχές τους, όπως επιβάλει η ελληνική νομοθεσία, προκειμένου να ψηφίσουν στις γενικές συνελεύσεις.

Όμως, η οδηγία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που έπρεπε να είχε τεθεί σε εφαρμογή ως τις 3 Αυγούστου 2009, αίρει οριστικά αυτό το τυπικό εμπόδιο για τη συμμετοχή των ξένων θεσμικών στις συνελεύσεις, καθώς καταργεί τη δέσμευση μετοχών και προβλέπει πολλά μέτρα διευκόλυνσης των επενδυτών.

Ειδικότερα, θεσπίζει ελάχιστες προδιαγραφές, ώστε να εξασφαλίζεται ότι οι μέτοχοι των εταιρειών, των οποίων οι μετοχές αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε ρυθμιζόμενη αγορά, έχουν έγκαιρη πρόσβαση στις σχετικές πληροφορίες πριν από τη γενική συνέλευση και μπορούν με απλά μέσα να συμμετέχουν σε ψηφοφορία εξ αποστάσεως.

Σημαντικά στοιχεία προς τούτο, σύμφωνα με την Κομισιόν, είναι η δημοσίευση εγγράφων στο διαδίκτυο, καθώς και η διευκόλυνση της ψήφου μέσω πληρεξουσίου και η ηλεκτρονική συμμετοχή. Η οδηγία εισάγει, επίσης, ελάχιστα πρότυπα για τα δικαιώματα διατύπωσης ερωτήσεων και την προσθήκη θεμάτων στην ημερήσια διάταξη της γενικής συνέλευσης.

Η κυβέρνηση της Ν.Δ. επιχείρησε να ενσωματώσει την οδηγία στο εθνικό Δίκαιο λίγο πριν τις εκλογές του περασμένου Οκτωβρίου, δίνοντας τη σχετική ρύθμιση σε διαβούλευση, αλλά η διαδικασία έχει «παγώσει», μετά τις εκλογές. Όμως, η εκκίνηση της διαδικασίας παραπομπής της χώρας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο σημαίνει, ότι ακόμη και αν η σημερινή κυβέρνηση προσπαθήσει να καθυστερήσει την εισαγωγή της οδηγίας, απλώς θα δώσει μάχη οπισθοφυλακών, που θα πρέπει να τελειώσει με την έκδοση της καταδικαστικής απόφασης του Δικαστηρίου.

Βέβαια, η εποχή του κρατικού ελέγχου, άμεσου ή έμμεσου, στην ΕΤΕ μπορεί να τελειώσει πολύ γρηγορότερα. Αν η διοίκηση της τράπεζας ασκήσει το δικαίωμα που έχει, με βάση πρόσφατη απόφαση γενικής συνέλευσης, για την έκδοση ομολογιακού δανείου μετατρέψιμου σε μετοχές, μέχρι ποσού 1,7 δις. ευρώ περίπου, θεωρείται βέβαιο ότι η έκδοση θα καλυφθεί μόνο από ιδιώτες επενδυτές, κυρίως ξένους, αφού τα ασφαλιστικά ταμεία βρίσκονται σε δύσκολη θέση και δύσκολα θα ασκήσουν τα δικαιώματά τους…