Λίγες ημέρες πριν την επίσημη ανακοίνωση των αποτελεσμάτων η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ανήσυχη μήπως η αξιοπιστία των φετινών stress test των ευρωπαϊκών τραπεζών τεθεί υπό αμφισβήτηση.
Βάσει των όρων των stress test, όσες τράπεζες αποτύχουν να αποδείξουν πως είναι σε θέση να διατηρήσουν ένα συγκεκριμένο επίπεδο κεφαλαιακής επάρκειας στην περίπτωση οξείας οικονομικής επιβράδυνσης, θα πρέπει να καλύψουν το κενό, σε διάστημα έξι μηνών το αργότερο, από την ημέρα ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων των τεστ. Τα αποτελέσματα θα δημοσιοποιηθούν την Παρασκευή, 15 Ιουλίου.
Έαν τώρα, οι προβληματικές αυτές τράπεζες δεν καταφέρουν να αντλήσουν τα απαιτούμενα κεφάλαια, οι κυβερνήσεις τους υποτίθεται πως θα πρέπει να παρέμβουν με «ανασταλτικούς μηχανισμούς» προκειμένου να τις ανακεφαλαιοποίησουν ή να τις αναδιαρθρώσουν. Έγγραφο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ωστόσο, το οποίο βρέθηκε στα χέρια του Dow Jones Newswires αναφέρει πως «δεν υπάρχει εγγύηση ότι η αγορά έχει πειστεί για την προθυμία τους ή την ικανότητά τους να παρέμβουν’.
«Αυτό ίσως επηρεάσει την αξιοπιστία της συνολικής δοκιμασίας και δημιουργήσει σημαντικούς κινδύνους για την χρηματοπιστωτική σταθερότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση», επισημαίνεται στο έγγραφο.
Οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης θα συζητήσουν το ζήτημα των ανασταλτικών μηχανισμών στην τακτική τους συνεδρίαση την Τρίτη, στις Βρυξέλλες.
Το φόβο για την αξιοπιστία των stress test είχε αρχικά πυροδοτήσει η άρνηση της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Αρχής (EBA) να συμπεριλάβει στα τεστ το σενάριο χρεοκοπίας ενός κράτους, καθώς αυτό θα ερχόταν σε αντίθεση με την επίσημη δέσμευση της Ε.Ε. να αποφύγει ένα τέτοιο γεγονός.
Τον περασμένο μήνα ωστόσο, η EBA υιοθέτησε μια πιο αυστηρή μεθοδολογία και ζήτησε από τις τράπεζες να υποβάλλουν ξανά τα στοιχεία τους, λαμβάνοντας υπόψιν την πιθανότητα και την σφοδρότητα μιας χρεοκοπίας, όπως μετράται από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης.
Αυτό σημαίνει πως οι τράπεζες  με μεγαλύτερη έκθεση, στο ελληνικό και πορτογαλικό χρέος για παράδειγμα, θα πρέπει να συνεκτιμήσουν μεγαλύτερο κίνδυνο στα χαρτοφυλάκιά τους, αυξάνοντας την πιθανότητα αποτυχίας στα τεστ κεφαλαιακής επάρκειας.
Αυτό σημαίνει πως η αμφισβήτηση της αξιοπιστίας των τεστ περιστρέφεται γύρω από την προθυμία και την ικανότητα των τραπεζών να ανακεφαλαιοποιούν τις τράπεζες που αποτυγχάνουν. Το έγγραφο της Ε.Ε. σημειώνει δυσοίωνα πως πολλές χώρες θα χρειαζόταν να ανακεφαλαιοποιήσουν τις τράπεζες που θα αποτύγχαναν και ο δανεισμός αυτός θα γινόταν εν μέσω μιας αδύναμης και εύθραυστης αγοράς χρέους.
Ακόμη και για τις χώρες με κεφάλαια που προορίζονται για ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, το outlook κάθε άλλο παρά πειστικό είναι.
Η Ελλάδα, για παράδειγμα, έλαβε 10 δισ. ευρώ από την Ε.Ε. και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών στο πλαίσιο του Μνημονίου. Υπό την επικρατούσα υπόθεση ωστόσο πως η χώρα πρέπει να «αποτάξει» περίπου 40% του χρέους της, οι ελληνικές τράπεζες θα πρέπει να συνυπολογίσουν στο μοντέλο τους μεγαλύτερα markdown στην έκθεσή τους στο κρατικό χρέος, η οποία ανερχόταν στα 52 δισ. ευρώ στα τέλη του προηγούμενου έτους.
«Τις σημαντικότερες προκλήσεις αντιμετωπίζουν οι τοπικές τράπεζες σε αγορές όπου το πιστωτικό στρες είναι μεγαλύτερο, ειδικά εάν τα κριτήρια των stress test διευρυνθούν και συνυπολογιστούν στα βιβλία των τραπεζών απώλειες επί των κρατικών ομολολόγων που διακρατούν», λέει ο Robert Law, τραπεζικός αναλυτής της Nomura στο Λονδίνο.
Τα καλά νέα είναι, λέει, πως οι αγορές υπερβάλλουν σε ό,τι αφορά τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι μεγαλύτερες τράπεζες της Ευρώπης.
«Αν λάβουμε υπόψιν τα κεφάλαια που αντλήθηκαν φέτος, πολλές τράπεζες θα υπερπηδήσουν το ‘εμπόδιο’ του 5% με μεγάλο margin», εκτιμά ο Law.
To έγγραφο της Ε.Ε. προειδοποιεί για την ανάγκη δημοσιοποίησης των αποτελεσμάτων των τεστ με διαφάνεια και συνέπεια, σε αντίθεση με τα τεστ του περασμένου έτους που χαρακτηρίστηκαν από μια σειρά τμηματικών και αντιφατικών διαρροών.
Ωστόσο, έχουν και φέτος ήδη αρχίσει να διαρρέουν ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες σε εθνικό επίπεδο. Κάπως αδέξια, ο Mario Draghi, ο επόμενος πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας εμφανίστηκε βέβαιος πως οι πέντε ιταλικές τράπεζες που συμμετέχουν στα τεστ θα τα περάσουν «με ένα αξιοσημείωτο, σημαντικό margin».
Παρά τα σχόλια του Draghi, οι μετοχές των ιταλικών τραπεζών σημείωσαν βουτιά την Παρασκευή, υποχρεώνοντας τη μετοχή της UniCredit SpA (UCG.MI), μιας από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές τράπεζες, σε προσωρινή αναστολή διαπραγμάτευσης. Επίσης το κόστος ασφάλισης των ομολόγων των ιταλικών τραπεζών έναντι χρεοκοπίας αυξήθηκε πολύ εν μέσω ανησυχιών για διάχυση της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους.
Οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές έχουν περάσει πάνω από ένα μήνα συλλέγοντας στοιχεία για τις τράπεζές άλλων χωρών, σε μια προσπάθεια να σχηματίσουν ένα ομοιόμορφο αποτέλεσμα κατά μήκος της Ευρώπης. Σαν αποτέλεσμα, ένας μεγάλος αριθμός αξιωματούχων έχουν ήδη μια καλή συνολική εικόνα για τα πιθανά αποτελέσματα.
Η βελγική εφημερίδα De Tijd ανέφερε την Παρασκευή, πως οι δύο μεγαλύτερες βελγικές τράπεζες, KBC Group NV (KBC.BT) και Dexia SA (DEXB.BT) περνούν το όριο του 5% κεφαλαιακής επάρκειας. Παρ’ ολ’ αυτά η μετοχή της Dexia σημείωσε μεγάλη πτώση, στον απόηχο της υποβάθμισης της πιστοληπτικής ικανότητας της τράπεζας κατά δύο βαθμίδες από την Moody΄s Investor Service.