Οι προτροπές του υπουργείου Οικονομικών και της Τράπεζας της Ελλάδος για μεγάλους τραπεζικούς «γάμους», που υποτίθεται ότι ως δια μαγείας θα λύσουν βαθιά προβλήματα του συστήματος, μπορεί να δημιουργούν μεγάλες προσδοκίες στους επενδυτές –ιδιαίτερα όσους προσεγγίζουν μόνο την επιφάνεια των πραγμάτων…- αλλά ο θησαυρός μετατρέπεται σε… άνθρακες, αμέσως μόλις προσεγγίσει κανείς σοβαρά τις «λεπτομέρειες» των πιθανών τραπεζικών συγκλίσεων.

Οι αναλυτές της UBS ανέλαβαν σε πρόσφατη έκθεσή τους να τοποθετήσουν στο μικροσκόπιό τους τα πιθανά τραπεζικά deal στην Ελλάδα και σε πρώτη ανάγνωση διαπίστωσαν ότι, πράγματι, οι «γάμοι» θα αναδείξουν κρυμμένες αξίες των τραπεζών:

n  Το «πάντρεμα» δύο μεγάλων ελληνικών τραπεζών κατά μέσο όρο, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της UBS, θα δημιουργήσει αξία ίση με το 17% της κεφαλαιοποίησής τους, δηλαδή 1,1 δις. ευρώ! Ιδανικά ζευγάρια, από την άποψη της δημιουργίας πρόσθετης αξίας, θα δημιουργούσαν οι «γάμοι» της Alpha Bank με την Eurobank ή την Τρ. Πειραιώς, δημιουργώντας πρόσθετη αξία ίση με το 20% της συνδυασμένης κεφαλαιοποίησης των ζευγαριών.

n  Συνεχίζοντας την ανάλυση αυτού του ελληνικού τραπεζικού ονείρου, όπου ξαφνικά το 1+1 δεν δίνει 2, αλλά 2,4, η UBS εκτιμά, ότι κατά μέσο όρο οι συγχωνεύσεις μεγάλων τραπεζών θα δημιουργήσουν νέες τράπεζες με τεράστιο ενεργητικό (170 δις. ευρώ), μεγάλα μερίδια στην Ν.Α. Ευρώπη (της τάξεως του 10%, κατά μέσο όρο) και αξιόλογη κεφαλαιοποίηση, που θα φθάνει τα 7,6 δις. ευρώ. Κατά μέσο όρο, επίσης, με τις συγχωνεύσεις θα επιτραπεί στις μεγάλες τράπεζες να κλείσουν έως και 400 καταστήματα, εξοικονομώντας τεράστια ποσά από το ετήσιο λειτουργικό κόστος –εξ ου και η δημιουργία πρόσθετης αξίας.

Ένα άλλο, κρυφό όφελος που θα είχαν οι μεγάλες τράπεζες από τις συγχωνεύσεις οι αναλυτές της UBS αποφεύγουν –για ευνόητους λόγους…- να το προσεγγίσουν, έστω και αν για τους εμπλεκόμενους τραπεζίτες αποτελεί ένα πολύ σημαντικό στοιχείο των υπολογισμών τους: μια ελληνική… σούπερ τράπεζα, με μερίδια αγοράς που άνετα θα ξεπερνούν στην Ελλάδα το 35%, αναπόφευκτα θα έχει την σχεδόν αυτονόητη συμπαράσταση του Δημοσίου σε κάθε κακοτοπιά –αυτό που διεθνώς αποκαλείται implicit state guarantee και οι ανά τον κόσμο εποπτικές αρχές προσπαθούν να το εξορκίσουν, καθώς οι φορολογούμενοι δεν θα ανέχονται για πολύ τον τραπεζικό τζόγο με ενισχύσεις από το δικό τους υστέρημα.

Όμως, παρότι ο αναγνώστης της έκθεσης της UBS θα ήταν έτοιμος να… ανοίξει σαμπάνιες, διαβάζοντας για τα φοβερά και τρομερά επιτεύγματα που θα είχαν οι ελληνικές τράπεζες αν αποφάσιζαν να προχωρήσουν σε μεγάλες συγχωνεύσεις, η συνέχεια της έκθεσης αποτελεί μια οδυνηρότατη προσγείωση στην πραγματικότητα, καθώς ο διάβολος φαίνεται ότι κρύβεται και πάλι στις λεπτομέρειες των πιθανών τραπεζικών deal.

Η UBS ομολογεί, ότι υπάρχουν πολύ σοβαρά εμπόδια που μπορεί να σταματήσουν τις συμφωνίες σε αρχικό ή και σε προχωρημένο στάδιο:

1. Ένα σοβαρό εμπόδιο, που ο κ. Γ. Προβόπουλος δεν έχει καταφέρει ως τώρα να εξηγήσει με ποιο «μαγικό» τρόπο μπορεί να υπερπηδηθεί, αν και εμφανίζεται ως φανατικός θιασώτης των συγχωνεύσεων, είναι λογιστικής φύσεως, αλλά με… άκρως πραγματικές προεκτάσεις. Σε περίπτωση συγχώνευσης, όπως υπενθυμίζουν οι αναλυτές της UBS, τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα επιβάλλουν την αποτίμηση ΟΛΩΝ των στοιχείων ενεργητικού των συγχωνευόμενων τραπεζών με βάση την τρέχουσα αξία τους στην αγορά (mark to market). Όμως, όπως είναι γνωστό, οι ελληνικές τράπεζες έχουν κατατάξει λογιστικά τα απαξιωμένα κρατικά (και όχι μόνο…) ομόλογά τους ως τίτλους διακρατούμενους ως τη λήξη, ακριβώς για να αποφύγουν τη διάβρωση των κεφαλαίων τους από την καταγραφή τεράστιων ζημιών. Πώς, άραγε, θα γίνει δυνατή η συγχώνευση τραπεζών με μεγάλα χαρτοφυλάκια κρατικών τίτλων, οι οποίοι θα πρέπει να αποτιμηθούν με βάση τις τρέχουσες, υπερβολικά χαμηλές αξίες τους, χωρίς αυτή  η διαδικασία να πλήξει σοβαρά την κεφαλαιακή βάση του νέου τραπεζικού ιδρύματος που θα δημιουργηθεί;
2. Το δεύτερο εμπόδιο είναι η τεράστια αναταραχή που αναπόφευκτα θα δημιουργήσουν οι διαδικασίες δραστικού περιορισμού των δικτύων των εμπλεκόμενων τραπεζών, ύστερα από μια συγχώνευση. Δεν χρειάζεται να είναι κανείς εμβριθής αναλυτής για να αντιληφθεί, ότι οι συνδικαλιστές των τραπεζών δεν θα μείνουν απαθείς στην προοπτική κλεισίματος 400 καταστημάτων από δύο μεγάλες τράπεζες, ούτε βέβαια και στην προοπτική απόλυσης εκατοντάδων ακόμη υπαλλήλων από τους κεντρικούς τομείς των τραπεζών, που θα δημιουργήσουν μια στρατιά απολυμένων τραπεζοϋπαλλήλων, ή θα πρέπει να οδηγήσουν σε τεράστια προγράμματα πρόωρης συνταξιοδότησης ή εθελουσίας εξόδου, το κόστος των οποίων ουδείς εκ των θιασωτών των μεγάλων deal έχει εξηγήσει πώς θα καλυφθεί.
3. Το τρίτο εμπόδιο που αναφέρει η UBS στην έκθεσή της είναι εξίσου προφανές με το προηγούμενο, αλλά ως τώρα ουδείς έχει εξηγήσει πώς μπορεί να ξεπερασθεί: στο σημείο συγκέντρωσης που βρίσκεται σήμερα το τραπεζικό σύστημα, με τέσσερις τράπεζες να ελέγχουν τα τρία τέταρτα της αγοράς, κάθε περαιτέρω συγχώνευση μεγάλων τραπεζών θα δημιουργούσε μια νέα τράπεζα με ξεκάθαρη δεσπόζουσα θέση στην αγορά (μερίδια άνω του 35% σε καταθέσεις, χορηγήσεις κ.α.). Ακόμη και η… ανύπαρκτη ελληνική Επιτροπή Ανταγωνισμού θα ήταν πολύ δύσκολο να εγκρίνει μια συγχώνευση με τέτοια αποτελέσματα στην ομαλή λειτουργία του ανταγωνισμού. Αμφίβολο είναι, επίσης, αν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορούσε να εγκρίνει συγχωνεύσεις, που θα επέκτειναν δραστικά τα μερίδια αγοράς των εμπλεκόμενων τραπεζών, όσο αυτές θα βρίσκονται σε… θερμοκοιτίδα κρατικών ενισχύσεων.

«Κερασάκι στην τούρτα» αυτών των μάλλον απαισιόδοξων εκτιμήσεων της UBS είναι η επισήμανσή της, ότι οι διοικήσεις των ελληνικών τραπεζών θα πρέπει να αναγνωρίσουν κάποτε την πραγματικότητα, σε σχέση με την επιδείνωση της ποιότητας των χαρτοφυλακίων τους, εξαιτίας της κρίσης. Τα προβληματικά δάνεια θα φθάσουν, όπως εκτιμά η UBS ακόμη και στο 4% του συνολικού ενεργητικού στην κορύφωση της κρίσης, εξανεμίζοντας μεγάλα ποσά από την κεφαλαιακή βάση των τραπεζών, οι οποίες προς το παρόν επιλέγουν να αρνούνται αυτή την πραγματικότητα…