Το λογαριασμό για την ανεξέλεγκτη άντληση ρευστότητας με τιτλοποιήσεις που χωρούν πολλή συζήτηση πληρώνουν τώρα οι ελληνικές τράπεζες, καθώς υποχρεώνονται να «σπάσουν» τιτλοποιήσεις πριν «τσεκουρωθούν» οι βαθμολογίες τους από την Moody’s και πέσουν κάτω από το όριο αποδοχής τους από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ως εγγυήσεις δανεισμού.

Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσίευσαν οι Financial Times, ήδη η Eurobank, δεύτερη μεγαλύτερη τράπεζα της χώρας, υποχρεώθηκε να «μαζέψει» πρόωρα τρεις τιτλοποιήσεις της, πριν ανακοινωθεί το «τσεκούρωμα» των βαθμολογιών τους από την Moody’s σε επίπεδα χαμηλότερα του Α3, που είναι το ελάχιστο όριο αποδοχής των τίτλων από την ΕΚΤ.

 Η Eurobank ήταν η μία από τις δύο ελληνικές τράπεζες που κατ’ εξοχήν αξιοποίησαν τιτλοποιήσεις για να αντλήσουν ρευστότητα από την ΕΚΤ, φθάνοντας πριν από λίγους μήνες στο σημείο το μεγαλύτερο μέρος των ενεχύρων της στην κεντρική τράπεζα να καλύπτεται από Asset Backed Securities – ABS.

Σύμφωνα με στοιχεία που άντλησε το «Β» από το σχετικό πίνακα που δημοσιεύει στην ιστοσελίδα της η ΕΚΤ (http://www.ecb.int/paym/coll/assets/html/dla/EA/ea_all_100709.txt) η Eurobank προχώρησε τελευταία σε τρεις εκδόσεις τίτλων με εγγύηση του Δημοσίου, προφανώς για να αναχρηματοδοτήσει τις τιτλοποιήσεις που «έσπασαν», πιθανότατα στον προηγούμενο γύρο υποβαθμίσεων από την Moody’s, ο οποίος κάλυψε ABS των ελληνικών τραπεζών αξίας 22 δις. ευρώ, δηλαδή περίπου τους μισούς τίτλους που είχαν εκδώσει οι ελληνικές τράπεζες.

Όμως, η αναχρηματοδότηση αυτών των τίτλων με άλλους, τριετούς διάρκειας, που έχουν την εγγύηση του Δημοσίου, έχει βαρύ κόστος για την Eurobank, όπως και για κάθε άλλη ελληνική τράπεζα, που θα δανεισθεί με εγγύηση του Δημοσίου: σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΚΤ, επειδή η πιστοληπτική αξιολόγηση του Δημοσίου έχει πέσει στην κατηγορία «junk» («σκουπίδι»), οι τίτλοι που εκδίδουν οι τράπεζες με κρατική εγγύηση δέχονται «κούρεμα» 11,5% στην αξία τους, κατά την αποδοχή τους από την ΕΚΤ για παροχή ρευστότητας. Αυτό σημαίνει, ότι για κάθε 100 εκατ. ευρώ τίτλων που τοποθετούνται στο «παράθυρο» χρηματοδότησης της ΕΚΤ, η τράπεζα παίρνει ρευστότητα μόλις 88,5 εκατ. ευρώ.

Ακόμη και από την ΕΚΤ, οι τράπεζες δανείζονται σήμερα με δυσβάστακτους όρους. Είναι χαρακτηριστικό, ότι τέσσερις βραχυχρόνιες εκδόσεις τίτλων που έγιναν τελευταία από την Eurobank (ετήσιας διάρκειας), χωρίς την εγγύηση του Δημοσίου, δέχθηκαν «κούρεμα» 6,5%.

Το ελληνικό τραπεζικό σύστημα περιμένει με αγωνία τις τελικές αποφάσεις της Moody’s, η οποία μέσα στον Ιούλιο αναμένεται να ολοκληρώσει την αξιολόγηση όλων των τιτλοποιήσεων που έχουν γίνει και μετατράπηκαν σε «τοξικές» για τις τράπεζες, λόγω της δημοσιονομικής κρίσης και της απότομης «βουτιάς» της ελληνικής οικονομίας στην ύφεση.

Εκτιμάται, ότι συνολικά ένα «πακέτο» τιτλοποιήσεων ονομαστικής αξίας 13 δις. ευρώ θα έλθουν να προστεθούν στα 22 δις. ευρώ που έχουν ήδη «μαυριστεί» από την Moody’s. Έτσι, από τα 45 δις. ευρώ τιτλοποιήσεων, που αξιοποιούνταν για την άντληση ρευστότητας από την ΕΚΤ, τα 35 δις. ευρώ θα τεθούν «εκτός μάχης». Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι ενόψει αυτών των υποβαθμίσεων το υπουργείο Οικονομικών έσπευσε να «βάλει στην άκρη» πρόσθετες κρατικές εγγυήσεις 15 δις. ευρώ για τις τράπεζες, ώστε να εκδώσουν νέους τίτλους και να αναχρηματοδοτήσουν τις τιτλοποιήσεις που θα «σπάσουν».

Πρέπει να σημειωθεί, ότι η διαδικασία του «σπασίματος» μιας τιτλοποίησης κρύβει σοβαρές ζημιές για τις τράπεζες που υποχρεώνονται να την ακολουθήσουν, επειδή δεν μπορούν με άλλους τρόπους να κρατήσουν πάνω από το Α3 την πιστοληπτική της βαθμολογία.

Και αυτό, γιατί οι ελληνικές τράπεζες στις περισσότερες τιτλοποιήσεις έχουν αναλάβει τη δέσμευση να καλύπτουν τις ζημιές που θα δημιουργούνται από το «κοκκίνισμα» δανείων, τα οποία έχουν ενταχθεί στο «μπουκέτο» της τιτλοποίησης. Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτό γίνεται μέσω οχημάτων ειδικού σκοπού ή και με ευθεία εγγύηση των ζημιών από τις τράπεζες. Σε αυτή τη ζημιά, βέβαια, πρέπει να προστεθεί και το κόστος του «κουρέματος» των νέων τίτλων, που εκδίδονται με εγγύηση του Δημοσίου.

Αυτές οι δυσκολίες χρηματοδότησης αντανακλώνται ασφαλώς στα κέρδη των τραπεζών, που με τη σειρά τους προσπαθούν να περισώσουν ό,τι μπορούν από την κερδοφορία τους, επιβάλλοντας «καπέλα» στο κόστος χρηματοδότησης των πελατών τους, με συνέπεια να μεταφέρεται το βάρος στην πραγματική οικονομία.

Τραπεζικά στελέχη, μιλώντας στο «Β», ασκούν οξεία κριτική στη σημερινή διοίκηση της ΤτΕ, η οποία επόπτευσε με περισσή… χαλαρότητα το σύστημα κατά το κρίσιμο έτος 2009, επιτρέποντας στις τράπεζες να αξιοποιήσουν σε υπερβολικό βαθμό το εργαλείο των τιτλοποιήσεων για τη χρηματοδότησή τους, για να μην δανεισθούν τότε με χρήση των κρατικών εγγυήσεων ύψους 15 δις. ευρώ, που είχαν «μπει στην άκρη» με το «πακέτο» των 28 δις. ευρώ και να αποφύγουν, έτσι, τη μακροχρόνια παραμονή εκπροσώπων του Δημοσίου στο μάνατζμεντ.

Η αλόγιστη χρήση, όμως, των τιτλοποιήσεων, με «αντίκρισμα» δάνεια χαμηλής ποιότητας, σήμανε «καμπανάκια» στην ΕΚΤ από τα τέλη του 2009, που έβλεπε το χρηματοδοτικό της «παράθυρο» να γεμίζει από τίτλους αμφίβολης αξίας, με αποτέλεσμα να «σφίξει» τους κανόνες αποδοχής ABS για αναχρηματοδότηση. Από το 2010 οι οίκοι αξιολόγησης –κυρίως η Moody’s, που έχει βαθμολογήσει τους περισσότερους τίτλους των ελληνικών τραπεζών- προχώρησαν σε βίαιες υποβαθμίσεις, δημιουργώντας μια «τοξική λίμνη» δεκάδων δις. ευρώ στο τραπεζικό σύστημα…