Ραγδαία είναι η διάβρωση των δανειακών χαρτοφυλακίων από την κρίση στην οικονομία, ενώ οι τράπεζες ακολουθούν εξαιρετικά αμυντική πολιτική στις χορηγήσεις, κατεβάζοντας ουσιαστικά τα ρολά για τους επιχειρηματίες που ζητούν δάνεια αυτή τη δύσκολη περίοδο, κάτι που επιβεβαιώνεται και από την άρνησή τους να προσφέρουν χαμηλά επιτόκια δανεισμού ακόμη και με τις κρατικές εγγυήσεις του ΤΕΜΠΜΕ.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις τελευταίας έκθεσης της HSBC, στους ισολογισμούς α’ τριμήνου 2010 των ελληνικών τραπεζών τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια θα εμφανισθούν αλματωδώς αυξημένα σε σχέση με το τελευταίο τρίμηνο του 2009, σε ποσοστό της τάξεως του 30%. Με τέτοια ραγδαία αύξηση των «κόκκινων» δανείων, δεν είναι τυχαίο ότι το ΔΝΤ και η Ε.Ε. έχουν «βάλει στην άκρη» τουλάχιστον 10 δις. ευρώ, για την ενίσχυση της κεφαλαιακής επάρκειας του συστήματος από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, που εσπευσμένα στήνεται αυτή την περίοδο.

Την ίδια ώρα, όμως, φαίνεται ότι η ραγδαία εξάπλωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, που σύμφωνα με πληροφορίες του «B” εντοπίζεται κυρίως στον τομέα των επιχειρηματικών χορηγήσεων, έχει «παγώσει» εντελώς τις ροές ρευστότητας στον επιχειρηματικό κόσμο, δημιουργώντας πρωτοφανείς συνθήκες ασφυξίας στην αγορά.

Είναι χαρακτηριστική, η «περιπέτεια» του υπουργείου Οικονομίας και της διοίκησης του ΤΕΜΠΜΕ με τα προγράμματα παροχής εγγυήσεων δανεισμού σε μικρές επιχειρήσεις, προκειμένου να λάβουν δάνεια για να ξοφλήσουν υποχρεώσεις σε προμηθευτές, ασφαλιστικά ταμεία και εφορίες.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι τράπεζες δήλωσαν αδυναμία να χρηματοδοτήσουν επιχειρήσεις με χαμηλό κόστος (Euribor 6μήνου πλέον 300 μονάδων βάσης), ακόμη και αν τα δάνεια καλύπτονται από κρατικές εγγυήσεις. Έτσι, το spread ακόμη και γι’ αυτά τα δάνεια χαμηλού κινδύνου, στο βαθμό που καλύπτονται από κρατικές εγγυήσεις, διαμορφώθηκε στις 600 μονάδες βάσης (6%), αντανακλώντας προφανώς την παντελή αδυναμία του ελληνικού τραπεζικού συστήματος να αντλήσει αυτή την περίοδο ρευστότητα με ανεκτό κόστος.

Βέβαια, η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος εμφανίζει ένα αφοπλιστικά απλό επιχείρημα: έστω και με αυτό το όχι χαμηλό κόστος δανεισμού, στο οποίο θα πρέπει να προστεθεί η εισφορά του 0,6% και οι προμήθειες που υποχρεωτικά από την Ε.Ε. πρέπει να εισπράττει το ΤΕΜΠΜΕ, κάποιες επιχειρήσεις θα πετύχουν έναν άπιαστο για τα σημερινά δεδομένα: να «ξεκλειδώσουν» τις πόρτες των τραπεζών και να αντλήσουν πολύτιμη ρευστότητα με ορίζοντα 6ετίας, τη στιγμή που χωρίς τις εγγυήσεις του ΤΕΜΠΜΕ κάθε αίτημά τους για χρηματοδότηση θα είχε απορριφθεί πριν καν διατυπωθεί.

Οι τραπεζίτες παγίως συνδέουν στις δημόσιες τοποθετήσεις τους τη σημερινή αδυναμία του τραπεζικού συστήματος με τη δημοσιονομική κρίση και τις ακραίες παρενέργειές της στην αγορά χρήματος. Σε ένα βαθμό, το επιχείρημα «για όλα φταίει το Δημόσιο» είναι ισχυρό, αφού πράγματι είναι πολύ δύσκολο να συζητήσει κανείς για δανεισμό από τράπεζες, όταν τα spread των κρατικών ομολόγων παραμένουν «καρφωμένα» σε τριτοκοσμικά ποσοστά.

Ωστόσο, στο επιχείρημα αυτό διατυπώνεται και αντίλογος: οι ίδιες οι τράπεζες φέρουν μεγάλες ευθύνες για τη σημερινή κρίση, καθώς:

n  Αρνήθηκαν, με μια κοντόφθαλμη θεώρηση των πραγμάτων, να λάβουν το 2009 τις κρατικές εγγυήσεις δανεισμού των 15 δις. ευρώ, προτιμώντας να αντλούν ρευστότητας με αμφίβολης ποιότητας τιτλοποιήσεις, που σήμερα είναι πλέον «τοξικές». Παράλληλα, έκλεισαν τις στρόφιγγες της χρηματοδότησης της οικονομίας από τα τέλη του 2008, με αποτέλεσμα να επιταχύνουν την ύφεση, που σήμερα «διαβρώνει» τα χαρτοφυλάκιά τους.

n  Επιπλέον, στις καλές εποχές, οι ελληνικές τράπεζες είχαν επεκταθεί αλόγιστα στην αγορά, προσφέροντας χωρίς σοβαρή αξιολόγηση δάνεια παντού. Η σημερινή δραματική επιδείνωση των στοιχείων του ενεργητικού τους ίσως να είχε πολύ μικρότερες διαστάσεις, αν στις καλές εποχές οι τράπεζες δεν είχαν μεγεθύνει πέρα από κάθε όριο την πιστωτική «φούσκα» στη χώρα μας.

n  Τέλος, το 2009 οι ελληνικές τράπεζες επέλεξαν να δημιουργήσουν μια «πυραμίδα» στην αγορά ομολόγων, με τεράστια αύξηση των τοποθετήσεών τους σε κρατικούς τίτλους, από την οποία άντλησαν πρόσκαιρα, εύκολα κέρδη. Αυτή η αλόγιστη χρηματοδότηση του Δημοσίου μετατράπηκε σε «μπούμπερανγκ», όταν τα κρατικά ομόλογα έγιναν «τοξικά»…