Για βουτιά στο… μέλι των υπερκερδών από τα ελληνικά ομόλογα ετοιμάζονται και πάλι οι Έλληνες τραπεζίτες, αφού χθες ο Ζαν Κλωντ Τρισέ έλυσε οριστικά την πολιορκία από… Φρανκφούρτη στους κρατικούς τίτλους και τις τράπεζες της χώρας.

Το σήμα για… πάρτι από τον επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, λίγο πριν την αποχώρησή του τον Μάιο από το «τιμόνι», δόθηκε ακριβώς την ώρα που ασκούνταν σχεδόν θανάσιμες πιέσεις στη ρευστότητα ακόμη και μεγάλων τραπεζών, με τη διεθνή αγορά ουσιαστικά κλειστή για τις ελληνικές τράπεζες και ενώ διατυπώνονταν ανεπίσημες εκτιμήσεις για μεγάλη διαρροή καταθέσεων στο εξωτερικό ή και στα… στρώματα των καταθετών.

Επιπλέον, οι ελληνικές τράπεζες αντιμετώπιζαν ένα πρωτοφανές αδιέξοδο, σε ό,τι αφορά τις πηγές εσόδων και κερδοφορίας για το δύσκολο τρέχον έτος: οι «χρυσές» τοποθετήσεις τους σε κρατικά ομόλογα είχαν μπλοκαριστεί από την ΕΚΤ, στο βαθμό που από το 2011 υπήρχε ο κίνδυνος αποβολής των ελληνικών τίτλων από το μηχανισμό αναχρηματοδότησης των τραπεζών, ενώ η πιστωτική επέκταση κινείται πλέον με αρνητικά πρόσημα, τα περισσότερα καλά δάνεια του παρελθόντος έχουν χρησιμοποιηθεί για τιτλοποιήσεις και δεν αποδίδουν τόκους στις τράπεζες και τα έσοδα από προμήθειες καθηλώνονται λόγω της οικονομικής στασιμότητας.

Ήταν κοινό μυστικό στην ελληνική τραπεζική αγορά, ότι αν συνεχιζόταν το ιδιότυπο «μπλόκο» της ΕΚΤ, που έχει στηθεί από τον περασμένο Νοέμβριο, ακόμη και μεγάλες τράπεζες θα βρίσκονταν πολύ σύντομα σε εξαιρετικά δυσμενή θέση:

-         Από τον Νοέμβριο η ΕΚΤ διαμήνυσε στους Έλληνες τραπεζίτες, ότι θα έπρεπε να περιορίσουν την εξάρτησή τους από χρηματοδοτήσεις της ΕΚΤ, που έφθασαν στο τέλος του 2009, σύμφωνα με το δημοσιευμένο ισολογισμό της Τράπεζας της Ελλάδος στο ιλιγγιώδες ποσό των 47 δις. ευρώ.

-         Αυτή η «προτροπή» συνδέθηκε με το σαφές μήνυμα της ΕΚΤ, ότι από το 2011 θα σταματούσαν να ισχύουν τα έκτακτα μέτρα στήριξης των τραπεζών, βάσει των οποίων γίνονταν δεκτά και ομόλογα με βαθμολογία ΒΒΒ- για αναχρηματοδότηση.

-         Η «προειδοποίηση» αυτή, σε συνδυασμό με τις απανωτές υποβαθμίσεις των ελληνικών ομολόγων από τους οίκους αξιολογήσεων, που άφησε μόνο την Moody’s να βαθμολογεί τα κρατικά μας ομόλογα με «Α», είχε θέσει σε κίνηση μια επικίνδυνη αντίστροφη μέτρηση για τις ελληνικές τράπεζες: αν στις αρχές του 2011 τα ελληνικά ομόλογα είχαν δεχθεί άλλες δύο βαθμίδες υποβάθμισης από την Moody’s θα έπρεπε να αποβληθούν από την ΕΚΤ και να ζητηθούν άλλες εγγυήσεις δανεισμού, που πολύ απλά… δεν υπάρχουν!

-         Ο Τρισέ σταμάτησε οριστικά χθες αυτή την επικίνδυνη αντίστροφη μέτρηση, δηλώνοντας απερίφραστα, ότι τα έκτακτα μέτρα θα εξακολουθήσουν να ισχύουν τουλάχιστον μέχρι το τέλος του 2011.

Ουσιαστικά, με τη δήλωση αυτή ο Γάλλος τραπεζίτης δίνει τη διέξοδο που χρειαζόταν το ελληνικό τραπεζικό σύστημα σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία: οι τράπεζες θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν και φέτος τη μεγάλη διαφορά αποδόσεων των ελληνικών τίτλων από το βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ για να αποκτήσουν μια πολύτιμη πηγή κερδοφορίας, όπως ακριβώς και το 2009 διέσωσαν τις καταστάσεις αποτελεσμάτων τους από το… κοκκίνισμα, χάρη στα μεγάλα κέρδη από τα χαρτοφυλάκια κρατικών ομολόγων.

Επιπλέον, η δήλωση Τρισέ, σε συνδυασμό και με την έγκριση του μηχανισμού στήριξης της Ελλάδας από την Ε.Ε. και το ΔΝΤ, φαίνεται ότι ανοίγουν το δρόμο για ένα ράλι τιμών των ελληνικών ομολόγων, που θα εξαφανίσει τις ζημιές αποτίμησης ομολόγων από τα χαρτοφυλάκια των ελληνικών τραπεζών και, πιθανότατα, μέσα σε λίγους μήνες θα τις έχει μετατρέψει σε κέρδη.

Έτσι, προς το παρόν τα χειρότερα σενάρια για το ελληνικό τραπεζικό σύστημα μπαίνουν σε… βαθιά κατάψυξη και πλέον ο μόνος κίνδυνος για τους τραπεζίτες θα ήταν να αποτύχει η κυβέρνηση στην εφαρμογή του Προγράμματος Σταθερότητας, δίνοντας την αφορμή για επάνοδο των σεναρίων χρεοκοπίας. Όμως, προς το παρόν τουλάχιστον, τραπεζικές πηγές αναφέρουν, ότι η αποφασιστικότητα του Γιώργου Παπανδρέου στην εφαρμογή δύσκολων μέτρων δείχνει να εγγυάται την αποτροπή τέτοιων επικίνδυνων εξελίξεων…