Τα δυσφημισμένα και υποβαθμισμένα ελληνικά ομόλογα ήταν ο μεγάλος σωτήρας της τραπεζικής κερδοφορίας το πρώτο εξάμηνο του 2009, σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος. Χωρίς τα κέρδη από τα ομόλογα, οι ελληνικές τράπεζες θα είχαν εμφανίσει πρωτοφανείς ζημιές εδώ και πολλά χρόνια, ύψους 217 εκατ. ευρώ!

Τα στοιχεία που περιλαμβάνονται σε πίνακα της νεότερης έκθεσης της ΤτΕ για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, που δημοσιεύθηκε χθες, είναι αποκαλυπτικά του «πάρτι ραντιέρηδων» που έστησαν το 2009 οι ελληνικές τράπεζες, αξιοποιώντας με τον καλύτερο τρόπο την φθηνή ρευστότητα της ΕΚΤ και τα δυσθεώρητα spread απόδοσης των ελληνικών ομολόγων έναντι των γερμανικών:

-          Τα έσοδα των τραπεζών από χρηματοοικονομικές πράξεις, κυρίως δηλαδή από τα χαρτοφυλάκια ομολόγων, έφθασαν τα 720 εκατ. ευρώ, ενώ η συνολική τους καθαρή κερδοφορία ήταν μόλις 503 εκατ. ευρώ. Χωρίς τα κέρδη από τα ομόλογα, δηλαδή, οι τράπεζες θα είχαν εμφανίσει ζημιές ύψους 217 εκατ. ευρώ.

-          Ενδεικτικό της τεράστιας επιβάρυνσης των τραπεζών μετά την κορύφωση της κρίσης, είναι ότι το πρώτο εξάμηνο του 2008, με ζημιές από χρηματοοικονομικές πράξεις ύψους 68 εκατ. ευρώ, οι τράπεζες είχαν καταφέρει να παρουσιάσουν καθαρά κέρδη 1,221 δις. ευρώ, καθώς μέχρι εκείνη την περίοδο είχαν σημαντικά κέρδη από τις βασικές τραπεζικές τους δραστηριότητες.

-          Σε επίπεδο αποτελεσμάτων ομίλων, τα πράγματα είναι ελαφρώς καλύτερα, καθώς τα κέρδη μετά τους φόρους φθάνουν τα 994 εκατ. ευρώ και υπερκαλύπτουν τα κέρδη από χρηματοοικονομικές πράξεις, που ανήλθαν σε 951 εκατ. ευρώ. Στην περίπτωση αυτή, αν δεν είχαν εξασφαλίσει οι τράπεζες μεγάλα έσοδα από τα χαρτοφυλάκια ομολόγων, θα εμφάνιζαν σε επίπεδο ομίλων οριακή κερδοφορία 43 εκατ. ευρώ.

Η Τράπεζα της Ελλάδος καταγράφει χωρίς πολλές περιστροφές τις ανησυχίες της για την πορεία του τραπεζικού συστήματος, αν συνεχισθούν οι έντονες πιέσεις στην ελληνική αγορά ομολόγων. «Στις τρεις εβδομάδες που μεσολάβησαν από την ολοκλήρωση της συγγραφής της Ενδιάμεσης Έκθεσης, ορισμένοι από τους κινδύνους και τις προκλήσεις που επισημαίνονται σε αυτήν ενδυναμώθηκαν», τονίζεται στην έκθεση.

«Τα δεδομένα της ελληνικής οικονομίας οδήγησαν τις αγορές σε μια γενικότερη επανεκτίμηση του πιστωτικού κινδύνου της χώρας με αποτέλεσμα τρεις οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης να υποβαθμίσουν την πιστοληπτική ικανότητά της, εξέλιξη που αναπόφευκτα επηρεάζει την πιστοληπτική διαβάθμιση και των ελληνικών τραπεζών. Απότοκος των πιέσεων αυτών ήταν η αυξημένη μεταβλητότητα και η πτωτική τάση των τιμών των ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου και των μετοχών του Χρηματιστηρίου Αθηνών. Οι πιέσεις αυτές θα πρέπει να ανακοπούν για να μην δυσχεράνουν στο μέλλον την υλοποίηση των προγραμματισθέντων σχεδίων χρηματοδότησης των τραπεζών», επισημαίνει η ΤτΕ.

Αυτές οι διαπιστώσεις εξηγούν σε πολύ βαθμό γιατί οι τραπεζίτες βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των δυνάμεων που πιέζουν ασφυκτικά την κυβέρνηση για την εφαρμογή θεραπείας-σοκ στην οικονομία, εκτιμώντας ότι αποτελεί τη μοναδική ασφαλή λύση για να αρχίσουν και πάλι να αποδίδουν μεγάλα κέρδη τα χαρτοφυλάκια ομολόγων, που κατά το τέταρτο τρίμηνο του έτους έχουν δημιουργήσει σημαντικές ζημιές, λόγω της αύξησης του spread.

Πάντως, μετά την «ήπια» υποβάθμιση από την Moody’s, το κλίμα στην αγορά ομολόγων φαίνεται ότι αλλάζει, ενώ το spread των δεκαετών τίτλων σταθεροποιείται στις 250 μονάδες βάσης. «Η προφανής ερώτηση που στοιχειώνει τους επενδυτές», επισημαίνει σε χθεσινή της ανάλυση η BNP Paribas, είναι «αν είναι πιθανή μια χρεοκοπία της Ελλάδας και οι πιθανές επιπτώσεις. Πιστεύουμε ότι αυτό το ενδεχόμενο είναι εξαιρετικά απίθανο και συνιστούμε διατήρηση των υφιστάμενων επενδυτικών τοποθετήσεων σε ομόλογα. Πιστεύουμε ότι θα υπάρξουν καλές ευκαιρίες επένδυσης σε ελληνικά ομόλογα στο εγγύς μέλλον, αλλά εκτιμούμε ότι η μεταβλητότητα θα διατηρηθεί υψηλή και τα spread θα μπορούσαν προσωρινά να ανεβούν ακόμη περισσότερο», τονίζει η γαλλική τράπεζα.