Πρόωροι ίσως αποδειχθούν οι σχεδιασμοί των μεγάλων ελληνικών τραπεζών για έξοδο από το πρόγραμμα κρατικών ενισχύσεων κεφαλαίου και ρευστότητας μέσα στο 2010, καθώς η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διαπιστώνει τώρα, ότι θα ήταν χρήσιμο να διατηρηθούν σε ισχύ και το 2010 τα κρατικά προγράμματα ενισχύσεων.

Σε μια σαφή προειδοποίηση για τους κινδύνους που ελλοχεύουν το 2010, το μέλος του συμβουλίου της ΕΚΤ, Γιούαλντ Νοβότνι, τόνισε στο Dow Jones, ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν θα πρέπει να αποσύρουν πρόωρα τα προγράμματα στήριξης των τραπεζών. «Πολλές χώρες έχουν σε ισχύ προγράμματα υποστήριξης των τραπεζικών τους συστημάτων», ανέφερε, «και τα προγράμματα αυτά θα εξακολουθήσουν να είναι αναγκαία το 2010. Θα ήταν επικίνδυνη μια πρόωρη έξοδος».

Ταυτόχρονα με τη δημοσιοποίηση αυτών των δηλώσεων, η ΕΚΤ έδινε στη δημοσιότητα την Παρασκευή τις αναθεωρημένες εκτιμήσεις της για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος, που εξηγούν τις προειδοποιήσεις του κ. Νοβότνι.

Οι ευρωπαϊκές τράπεζες, σύμφωνα με τις νεότερες εκτιμήσεις, αντιμετωπίζουν πρόσθετες ζημιές 187 δις. ευρώ, που θα επιβαρύνουν τα κεφάλαιά τους στο προσεχές μέλλον. Μάλιστα, αυτές τις απώλειες κεφαλαίων είναι πιθανό οι τράπεζες να χρειασθεί να τις αντιμετωπίσουν την ώρα που θα εξασθενεί η κερδοφορία τους, λόγω της βραδύτερης αύξησης των στοιχείων ενεργητικού τους (δάνεια και χρεόγραφα), αλλά και της επιδείνωσης της ποιότητας των σημερινών στοιχείων ενεργητικού.

Σε ό,τι αφορά τις ελληνικές τράπεζες, η Τράπεζα της Ελλάδος έχει ζητήσει από όλες όσες έλαβαν ενισχύσεις τον Μάιο του τρέχοντος έτους να μην τις επιστρέψουν νωρίτερα από την παρέλευση ενός 12μήνου, δηλαδή τον Μάιο του 2010. Αυτή η προκαταρκτική έγκριση εξόδου από το πρόγραμμα ενισχύσεων, όμως, συνοδεύθηκε από σοβαρούς όρους, δηλαδή να μην έχουν μεταβληθεί ως τότε προς το χειρότερο οι οικονομικές συνθήκες και τα βασικά οικονομικά μεγέθη των τραπεζών.

Οι εμπορικοί τραπεζίτες, ιδιαίτερα μετά τις επιτυχημένες αυξήσεις κεφαλαίου της Εθνικής και της Alpha, εξέπεμπαν αισιοδοξία, ότι θα μπορέσουν να εξέλθουν μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2010 από το πρόγραμμα στήριξης, αφήνοντας να διαφανεί, ότι σχεδιάζουν αμέσως μετά να ανταμείψουν και πάλι τους μετόχους τους με σημαντικά μερίσματα, αφού όσο παρέμεναν στο πρόγραμμα ενισχύσεων απαγορευόταν δια νόμου η διανομή μερίσματος σε μετρητά.

Φαίνεται, όμως, ότι η διανομή μερισμάτων θα αναβληθεί επ’ αόριστον, αφού ειδικά για την Ελλάδα η σοβαρή οικονομική και δημοσιονομική επιδείνωση των τελευταίων μηνών αφήνει ελάχιστα περιθώρια για την επιστροφή των ενισχύσεων από τις τράπεζες στο Δημόσιο, κυρίως όσον αφορά τις κεφαλαιακές ενισχύσεις, ύψους 4 δις. ευρώ, οι οποίες θεωρούνται άκρως απαραίτητες στις σημερινές συνθήκες.

Οι τράπεζες αντιμετωπίζουν μεγάλες πιέσεις στην κεφαλαιακή βάση τους, όσο παραμένει «υπό πολιορκία» η αγορά κρατικών ομολόγων. Η Citi εκτιμούσε σε πρόσφατη έκθεσή της, ότι για την Εθνική οι απώλειες από την αύξηση του spread μόνο στο τελευταίο τρίμηνο του έτους θα φθάσουν τα 500 εκατ. ευρώ, χωρίς να υπολογίζονται οι θετικές επιπτώσεις από τις τακτικές αντιστάθμισης κινδύνων που ακολουθεί η τράπεζα. Σοβαρές απώλειες κεφαλαίων αντιμετωπίζουν και οι άλλες μεγάλες τράπεζες, που διατηρούν μεγάλα χαρτοφυλάκια κρατικών τίτλων.

Επιπλέον, οι τραπεζίτες βρίσκονται αντιμέτωποι με νέα κύματα προβληματικών δανείων και υψηλές επισφάλειες, κυρίως από τα δάνεια σε μικρές επιχειρήσεις και επαγγελματίες. Δεν είναι τυχαία, σημειώνουν τραπεζικά στελέχη, η έντονη αντίδρασή τους στο νομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομίας για τη ρύθμιση ενήμερων οφειλών μικρών επιχειρήσεων και επαγγελματιών, η οποία θα επιτάχυνε τη διαδικασία σχηματισμού προβλέψεων από τις τράπεζες.

Με αυτά τα δεδομένα, όλα δείχνουν ότι η έξοδος από την «κρατική ομπρέλα» θα είναι πολύ δύσκολο να πραγματοποιηθεί τον Μάιο του 2010 και θα μετατεθεί το 2011, αφήνοντας χωρίς μερίσματα τους μετόχους των τραπεζών για άλλη μια χρονιά, παρότι μέχρι πρόσφατα οι περισσότεροι τραπεζίτες «έκλειναν το μάτι» στους μετόχους, αφήνοντας να εννοηθεί ότι πολύ σύντομα θα είναι έτοιμοι να κόψουν τον «ομφάλιο λώρο»…