Την ώρα που η διεθνής κοινότητα αναμασάει την καραμέλα των σεναρίων μιας ελληνικής χρεοκοπίας, τα νέφη που συγκεντρώνονται στον ορίζοντα του τραπεζικού κλάδου μετατρέπουν σε δημοφιλές θέμα των συζητήσεων του παρασκηνίου τις πιθανές ανακατατάξεις στον κλάδο, για την καλύτερη αντιμετώπιση της περιόδου των ισχνών αγελάδων στην οικονομία, που προβλέπεται μακρά και δύσκολη.

Οι συζητήσεις για γάμους ανάγκης στον τραπεζικό κλάδο αρχίζουν να γίνονται όλο και εντονότερες, καθώς αμφισβητείται η δυνατότητα των σημερινών σχημάτων να διατηρήσουν υγιείς ρυθμούς αύξησης της κερδοφορίας τα επόμενα χρόνια, σε περιβάλλον βραδείας οικονομικής ανάπτυξης, αργού ρυθμού αύξησης της πιστωτικής επέκτασης και σοβαρών προκλήσεων, κυρίως σε ό,τι αφορά τη ρευστότητα.

Προς το παρόν, η αγορά έχει επιχειρήσει να «ταιριάξει» αρκετά πιθανά ζεύγη τραπεζών, χωρίς να επιβεβαιωθεί ως τώρα επισήμως κάποια έναρξη διαδικασιών συγχώνευσης:

-          Τα παλαιά σενάρια για ένα «γάμο» μεταξύ Εθνικής και Eurobank άρχισαν να «ζεσταίνονται» εκ νέου, μετά τη μεταπήδηση του κ. Απ. Ταμβακάκη στη διοίκηση της Εθνικής, από ανώτατη θέση συμβούλου του Ομίλου Λάτση. Το πρόβλημα μιας συγχώνευσης μεταξύ των δύο κορυφαίων τραπεζών, όμως, είναι καθαρά πολιτικής υφής: στο ιδιοκτησιακό καθεστώς της νέας τράπεζας δύσκολα μπορεί το Δημόσιο να έχει τον πρώτο λόγο, ενώ η συγχώνευση θα θέσει πιεστικά το ζήτημα της περικοπής προσωπικού, λόγω υψηλού βαθμού επικάλυψης δικτύων. Εξάλλου, η δημιουργία ενός πανίσχυρου συγκροτήματος θα τάραζε τις λεπτές ισορροπίες μεταξύ των τραπεζιτών, δημιουργώντας επιπλοκές σε πολλά επίπεδα.

-          Στο χώρο των αμιγώς κρατικών πιστωτικών ιδρυμάτων η συζήτηση για συγχώνευση της ΑΤΕ με το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, που θα δημιουργούσε την πέμπτη μεγαλύτερη τράπεζα της χώρας μετά την Τρ. Πειραιώς, φαίνεται ότι θα συνεχισθεί το 2010, καθώς η ΑΤΕ θεωρείται βέβαιο ότι θα χρειασθεί νέα κεφαλαιακή ενίσχυση από το Δημόσιο, το ύψος της οποίας μπορεί να ξεπεράσει και το 1 δις. ευρώ. Το πλεόνασμα κεφαλαίων του Τ.Τ., αλλά και το χαμηλό ποσοστό προβληματικών δανείων στο χαρτοφυλάκιό του, δίνουν, στα χαρτιά τουλάχιστον, τη δυνατότητα να δημιουργηθεί μια νέα τράπεζα με σαφώς βελτιωμένους δείκτες, όσο και αν το εγχείρημα της ενοποίησης εξ ορισμού επιφυλάσσει σοβαρές προκλήσεις.

-          Το «αταίριαστο ζευγάρι» Τράπεζας Πειραιώς και Marfin Popular, παρά τις ανοικτές αντιπαραθέσεις του παρελθόντος, αρχίζει να φαίνεται όλο και πιο πιθανό να συγκλίνει, καθώς η MPB αργά ή γρήγορα θα χρειασθεί νέο βασικό μέτοχο, ο οποίος θα αποκτήσει τη συμμετοχή που σήμερα ελέγχει το Dubai Group. Η διοίκηση της Τράπεζας Πειραιώς διέψευσε ακαριαία και κατηγορηματικά τις σχετικές φήμες των τελευταίων ημερών, αλλά το ερώτημα παραμένει: ποιος θα αγοράσει, αν το Dubai Group θελήσει να πουλήσει; Και το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο θεωρητικής αξίας, αφού ήδη το Dubai Group ρευστοποίησε την περασμένη εβδομάδα ένα μέρος της συμμετοχής του στην αιγυπτιακή επενδυτική τράπεζα EFG-Hermes…

Δυσοίωνες προβλέψεις…

Η γνωστή θεωρία Κωστόπουλου για τις «δυόμιση τράπεζες που σηκώνει η ελληνική αγορά» δεν βρήκε εφαρμογή ως τώρα, αλλά καθώς ο Πρωθυπουργός παρουσιάζει σήμερα τους βασικούς άξονες για την πολιτική δημοσιονομικής προσαρμογής των επόμενων τεσσάρων ετών αρχίζει πλέον να γίνεται σαφές ότι το business as usual θα αργήσει να επανέλθει στον τραπεζικό κλάδο.

Μέχρι πριν από μερικούς μήνες, πριν αποκαλυφθεί σε όλες τις διαστάσεις της η δημοσιονομική εκτροπή, αρκετά τραπεζικά στελέχη περίμεναν να τελειώσει χωρίς βαριές απώλειες το 2009, να επιστραφούν από τον Μάιο του 2010 τα κονδύλια των ενισχύσεων στο Δημόσιο και ο επόμενος χρόνος να γίνει το πρώτο έτος ανάκαμψης μετά την κρίση.

Αυτό το σενάριο ανάκαμψης αμφισβητείται πλέον ανοικτά από τους αναλυτές: σε πρόσφατη έκθεσή της, η UBS προδιαγράφει σημαντική κάμψη των κερδών ανά μετοχή των τραπεζών που παρακολουθεί, καθώς αναθεωρεί τη βασική της πρόβλεψη για πιστωτική επέκταση με ρυθμό άνω του 8% το 2010 και θεωρεί πιο πιθανό ότι και τον επόμενο χρόνο ο ρυθμός αύξησης των δανείων θα μείνει καθηλωμένος στο επίπεδο του 5%, έναντι 4% το 2009, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος.

Οι νεότερες προβλέψεις της UBS για τα κέρδη ανά μετοχή των μεγαλύτερων τραπεζών το 2010, όπως αποτυπώνονται στον ακόλουθο πίνακα, μόνο αισιοδοξία για ανάκαμψη των κερδών δεν μεταδίδουν:

 

Το αναπτυξιακό μοντέλο των ελληνικών τραπεζών και την αντοχή του στα δύσκολα προσεχή χρόνια αμφισβήτησε και η Goldman Sachs σε πρόσφατη ανάλυσή της, υπογραμμίζοντας ότι οι ελληνικές τράπεζες βασίζονται σε ένα απλό μοντέλο εμπορικής τραπεζικής, όπου τα κέρδη είναι ευθέως εξαρτημένα από την ταχύτητα της πιστωτικής επέκτασης. Τραπεζικά στελέχη εκτιμούν, ότι όσο περισσότερο διαρκέσει η ανάσχεση των ρυθμών της πιστωτικής επέκτασης, τόσο περισσότερο οι τραπεζίτες θα ανατρέχουν στο «δόγμα Κωστόπουλου»…