Πόσο σωστά εμφανίζονται από τις ελληνικές τράπεζες τα στοιχεία τους για την κεφαλαιακή επάρκεια, εν μέσω του «ελληνικού δράματος» στις αγορές ομολόγων; Αυτό το ερώτημα απασχολεί πλέον αρκετούς αναλυτές, καθώς οι τράπεζες δεν έχουν «βάλει στην άκρη» σημαντικά πρόσθετα κεφάλαια για την κάλυψη του κινδύνου από τους κρατικούς τίτλους, όπως ορίζει το εποπτικό πλαίσιο της Βασιλείας ΙΙ, παρουσιάζοντας εν πολλοίς μια τεχνητά εξωραϊσμένη εικόνα της κεφαλαιακής τους επάρκειας.

Όπως είναι γνωστό ήδη, οι ελληνικές τράπεζες έχουν ήδη προχωρήσει σε λογιστικές «τακτοποιήσεις» μεγάλης κλίμακας για να αποφύγουν να καταγράψουν απώλειες από τη μεγάλη πτώση των τιμών των ελληνικών ομολόγων. Σε ποσοστό που υπερβαίνει το 90% των συνολικών θέσεων σε ελληνικά ομόλογα, οι τράπεζες τις έχουν καταχωρήσει στο χαρτοφυλάκιο των διακρατούμενων ως τη λήξη τίτλων και με τον τρόπο αυτό αποφεύγουν την καταγραφή των τεράστιων ζημιών από την απαξίωση των ομολόγων.

Όμως, οι τράπεζες φαίνεται ότι, με την ανοχή της Τράπεζας της Ελλάδος, εξωραΐζουν και την εικόνα της κεφαλαιακής τους επάρκειας, που θα έπρεπε να έχει υποστεί πλήγματα από την υποβάθμιση των ελληνικών ομολόγων σε κατηγορία «junk» από δύο εκ των τριών τίτλων οίκων αξιολόγησης (S&P και Moody’s):

n  Σύμφωνα με το εποπτικό πλαίσιο της Συνθήκης της Βασιλείας ΙΙ, οι τράπεζες που βρίσκονται στην κατηγορία μεγέθους των ελληνικών εφαρμόζουν μια τυποποιημένη προσέγγιση στάθμισης των κινδύνων των κρατικών ομολόγων, ανάλογα με την πιστοληπτική τους αξιολόγηση.

n  Έτσι, με μηδενική στάθμιση κινδύνου υπολογίζονται μόνο τα ομόλογα κορυφαίας πιστοληπτικής διαβάθμισης (ΑΑΑ μέχρι ΑΑ-). Αυτό σημαίνει ότι μόνο για τα ομόλογα κάποιας από τις 30 χώρες παγκοσμίως που απολαμβάνουν τέτοιας πιστοληπτικής αξιολόγησης μπορούν οι τράπεζες να μην «βάζουν στην άκρη» κεφάλαια για κάλυψη ζημιών.

n  Από την κορυφαία βαθμολογία και κάτω, οι τράπεζες οφείλουν να προσθέτουν ένα ποσοστό της αξίας των ομολόγων στο σταθμισμένο σύμφωνα με τον κίνδυνο ενεργητικό, για το οποίο υποχρεώνονται να κρατούν κεφάλαια στην άκρη. Για παράδειγμα, για τα ιταλικά ομόλογα, που έχουν βαθμολογία Α+, οι τράπεζες πρέπει να προσθέτουν στο σταθμισμένο σύμφωνα με τον κίνδυνο ενεργητικό ποσοστό 20% της ονομαστικής αξίας των ομολόγων και να κρατούν αντίστοιχα αυξημένα εποπτικά κεφάλαια.

n  Στην περίπτωση των ελληνικών ομολόγων, που έχουν βαθμολογηθεί σε κατηγορία «junk» (ΒΒ+ από την S&P), οι τράπεζες είναι υποχρεωμένες, με βάση αυτή την τυποποιημένη προσέγγιση των κινδύνων, να προσθέτουν το σύνολο της αξίας των ομολόγων στο σταθμισμένο σύμφωνα με τον κίνδυνο ενεργητικό και να κρατούν στην άκρη τα αντίστοιχα κεφάλαια για να καλύπτονται από τον κίνδυνο.

Στο τέλος του α’ εξαμήνου, σύμφωνα με στοιχεία έκθεσης αναλυτών του ΟΟΣΑ, οι θέσεις των έξι μεγαλύτερων ελληνικών τραπεζών, οι οποίες υποβλήθηκαν σε τεστ αντοχής το καλοκαίρι από τις ευρωπαϊκές αρχές, σε ελληνικά ομόλογα ξεπερνούσαν τα 56 δις. ευρώ. Με δεδομένη την υποβάθμιση των ομολόγων από τους οίκους αξιολόγησης , οι τράπεζες θα έπρεπε να εμφανίσουν αντίστοιχα αυξημένα σταθμισμένα σύμφωνα με τον κίνδυνο στοιχεία ενεργητικού, κάτι που θα προκαλούσε και σημαντική μείωση των δεικτών κεφαλαιακής επάρκειας. Ωστόσο, οι οικονομικές καταστάσεις του 9μήνου δείχνουν ότι οι τράπεζες «ξέχασαν» να κάνουν τον υπολογισμό της κεφαλαιακής επάρκειας με αυτό τον τρόπο, εμφανίζοντας έτσι δείκτες που είναι στην πραγματικότητα «παραφουσκωμένοι».

Η κατάσταση θα γίνει ακόμη δυσκολότερη στο μέλλον, σύμφωνα με πρόσφατο αποκαλυπτικό δημοσίευμα στην ιστοσελίδα του έγκυρου περιοδικού “Risk”. Μετά την πρόταση της Γερμανίας, που αναμένεται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο να υιοθετηθεί μέχρι τον Μάρτιο, για καθιέρωση διαδικασιών ελεγχόμενης αναδιάρθρωσης χρέους στην Ευρωζώνη, στους κόλπους της Επιτροπής της Βασιλείας έχει αρχίσει συζήτηση για το αν θα πρέπει να καθιερωθούν αυστηρότεροι κανόνες κεφαλαιακής επάρκειας για τα ομόλογα.

Όπως αποκαλύπτουν οι συντάκτες του περιοδικού, συζητείται πλέον ακόμη και η ανάγκη, αμέσως μόλις οριστικοποιηθεί το σχήμα των ελεγχόμενων αναδιαρθρώσεων χρέους στην Ευρωζώνη, να φύγει από το μηδέν η στάθμιση κινδύνου ακόμη και για τα ομόλογα κορυφαίας διαβάθμισης, αφού και αυτά θα έχουν πλέον έναν, έστω θεωρητικό, κίνδυνο «κουρέματος». Το δημοσίευμα δεν διευκρινίζει τι θα συμβεί με τα ομόλογα χαμηλότερων διαβαθμίσεων πιστοληπτικής αξιολόγησης, όπως τα ελληνικά, αλλά είναι φανερό ότι για αυτά οι σταθμίσεις θα αυξηθούν πολύ περισσότερο, δημιουργώντας μεγάλα πρόσθετα κεφαλαιακά βάρη για τις ελληνικές τράπεζες, οι οποίες δεν αντέχουν καν να εφαρμόσουν τους σημερινούς, αρκετά χαλαρότερους κανόνες…