Κορυφαίες επιδόσεις στα stress test του καλοκαιριού και ικανοποιητική, για τη συγκυρία, κερδοφορία 9μήνου εμφάνισε η Alpha Bank. Πίσω από την ισχύ των οικονομικών καταστάσεων, πάντως, κρύβονται και οι αθρόες ενισχύσεις που έχει λάβει η τράπεζα από το Δημόσιο, συμμετέχοντας και στα τρία επιμέρους προγράμματα του κρατικού σχεδίου στήριξης, με συνολικό ποσό 8,44 δις. ευρώ. Το ποσό ανεβαίνει στα 8,696 δις. ευρώ, αν προστεθούν και οι ενισχύσεις στην κυπριακή θυγατρική του ομίλου από το αντίστοιχο πρόγραμμα της κυβέρνησης της Λευκωσίας.

Στη διάρκεια της κρίσης, που ξέσπασε με σφοδρότητα μετά την κατάρρευση της Lehman, το φθινόπωρο του 2008, η διοίκηση της Alpha έδωσε και ένα εσφαλμένο μήνυμα στους μετόχους για έξοδο από το πρόγραμμα κρατικών ενισχύσεων: το περασμένο καλοκαίρι είχε ανακοινωθεί η μεγάλη αύξηση κεφαλαίου, ύψους 986 εκατ. ευρώ, «με σκοπό την εξαγορά των προνομιούχων μετοχών του Ελληνικού Δημοσίου Ευρώ 940 εκατ.». Όπως τονιζόταν στη σχετική ανακοίνωση, «με την εξαγορά των προνομιούχων μετοχών του Ελληνικού Δημοσίου ύψους Ευρώ 940 εκατ. επιτυγχάνεται μείωση των προ φόρων δαπανών κατά Ευρώ 94 εκατ., ποσό που αντιστοιχεί στα ετήσια τοκoμερίδια των προνομιούχων μετοχών».

Η διοίκηση της τράπεζας φαίνεται ότι δεν είχε κάνει με μεγάλη ακρίβεια τους υπολογισμούς της: μέχρι σήμερα, τα 940 εκατ. ευρώ από το Δημόσιο, με την έκδοση 200 εκατ. προνομιούχων μετοχών (ένα από τα μεγαλύτερα ποσά κεφαλαιακής ενίσχυσης που έχει λάβει ελληνική τράπεζα από το κράτος) παραμένουν στους λογαριασμούς ιδίων κεφαλαίων της Alpha.

Περιέργως, η Alpha κρατά αυτή την κεφαλαιακή ενίσχυση στον ισολογισμό της, παρότι η ίδια η διοίκηση της τράπεζας υποστήριζε πρόσφατα, ανακοινώνοντας τα ομολογουμένως ιδιαίτερα θετικά αποτελέσματα των ευρωπαϊκών stress test, ότι «ο δείκτης Κεφαλαίων Πρώτης Διαβαθμίσεως, ακόμη και μετά την εξαίρεση των προνομιούχων μετοχών (του Δημοσίου) υπερέβη επαρκώς ακόμη και κατά το πλέον δυσμενές σενάριο, το ελάχιστο όριο του δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας, του 6%».

Η τράπεζα, λοιπόν, είναι κεφαλαιακά «θωρακισμένη» ακόμη και χωρίς τα κεφάλαια του Δημοσίου, τα οποία όμως επιμένει να διατηρεί, παρότι από το καλοκαίρι του 2009 είχε προχωρήσει σε άντληση κεφαλαίων από την αγορά για να τα επιστρέψει. Στο μεταξύ, η τράπεζα έχει επιβαρυνθεί με 54,1 εκατ. ευρώ για την καταβολή αποδόσεων στο Δημόσιο, έναντι των κεφαλαιακών ενισχύσεων, κατά το 9μηνο του 2010, ενώ άλλα 57,9 εκατ. ευρώ κατέβαλε για το 2009.

Η Alpha δεν έχει μόνο κορυφαία συμμετοχή στο πρόγραμμα ενισχύσεων κεφαλαιακής επάρκειας, αλλά και στα προγράμματα ενισχύσεων ρευστότητας του Δημοσίου, έχοντας ενισχυθεί συνολικά με 8,44 δις. ευρώ. Όπως σημειώνεται στις οικονομικές καταστάσεις 9μήνου 2010, «στο πλαίσιο του προγράμματος ενίσχυσης της ρευστότητας της Ελληνικής Οικονομίας, σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν.3723/2008, η Τράπεζα προέβη, κατά την περίοδο 1.1 - 30.9.2010, σε νέες εκδόσεις κοινών ομολογιακών δανείων με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου, ως εξής:

● Την 30.4.2010 ποσού €2,1 δισ., τριετούς διάρκειας και επιτόκιο τρίμηνο Euribor πλέον περιθωρίου 3%.

● Την 10.5.2010 ποσού €440 εκατ., τριετούς διάρκειας και επιτόκιο τρίμηνο Euribor πλέον περιθωρίου 4,5%.

● Την 24.6.2010 ποσού €2,3 δισ., τριετούς διάρκειας και επιτόκιο τρίμηνο Euribor πλέον περιθωρίου 4%.

Το υπόλοιπο των κοινών ομολογιακών δανείων που εξέδωσε η Τράπεζα με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου, κατά την 30.9.2010, ανέρχεται σε €5,9 δις.».

Επιπλέον, η τράπεζα έχει συμμετοχή και στο σκέλος του προγράμματος που αφορούσε την έκδοση ειδικών τίτλων του Δημοσίου για την ενίσχυση της ρευστότητας των τραπεζών: «ποσό €2,2 δισ. έχει παραχωρηθεί ως εξασφάλιση στο Ελληνικό Δημόσιο, προκειμένου να διατεθούν στην Τράπεζα ειδικοί τίτλοι εκδόσεώς του ύψους €1,6 δισ., στα πλαίσια του Ν.3723/2008», σημειώνεται στις οικονομικές καταστάσεις.

Η Alpha, μέσω της θυγατρικής της στην Κύπρο έλαβε ενισχύσεις, με τη μορφή ειδικών τίτλων, και από την κυβέρνηση της Κύπρου: «Ποσό €256 εκατ. παραχωρήθηκε ως εξασφάλιση στην Κυπριακή Δημοκρατία από την Alpha Bank Cyprus Ltd προκειμένου να διατεθούν στην Τράπεζα ειδικοί τίτλοι εκδόσεώς της στα πλαίσια του Ν.118(Ι)/2009», όπως αναφέρεται στις οικονομικές καταστάσεις.

Οι Έλληνες τραπεζίτες συχνά επισημαίνουν, ότι στην Ελλάδα το Δημόσιο δημιούργησε πιέσεις στο τραπεζικό σύστημα και όχι το ανάποδο, όπως συνέβη σε άλλες χώρες κατά τη διάρκεια της κρίσης, με πιο πρόσφατο παράδειγμα την Ιρλανδία. Όμως, φαίνεται ότι το Δημόσιο σε κάποιο βαθμό κάλυψε τα προβλήματα που δημιούργησε, με αρκετά γενναιόδωρες ενισχύσεις, ακόμη και στις ισχυρότερες τράπεζες της χώρας, όπως φαίνεται από μια ανάγνωση των οικονομικών καταστάσεων της Alpha.