Ανοικτός παραμένει ο δίαυλος επικοινωνίας που είχαν ανοίξει με την HSBC οι διοικήσεις της Eurobank και της Alpha από την εποχή που είχαν κορυφωθεί οι συζητήσεις μεταξύ των δύο τραπεζών για ένα μεγάλο deal, που θα δημιουργούσε τη μεγαλύτερη τράπεζα της ελληνικής αγοράς, παρότι ως γνωστόν οι συζητήσεις για «γάμους» στο τραπεζικό σύστημα έχουν «παγώσει», καθώς η πρώτη προτεραιότητα των τραπεζιτών είναι σήμερα η ενίσχυση της κεφαλαιακής βάσης.

Σύμφωνα με πληροφορίες, αρχικά οι συζητήσεις περιστρέφονταν στην αναζήτηση μορφής μετοχικής συνεργασίας με το διεθνή κολοσσό στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, όπου η HSBC θα πρόσφερε κεφάλαια για την ανάπτυξη του ενοποιημένου δικτύου Eurobank και Alpha. Ουσιαστικά, δηλαδή, τα δύο δίκτυα θα ενοποιούνταν, με στρατηγικό σύμμαχο και… πάροχο κεφαλαίων την HSBC.

Όμως, πληροφορίες του «Β» αναφέρουν ότι αυτή η συζήτηση εγκαταλείφθηκε, όχι μόνο λόγω της αναβολής των διεργασιών στην Ελλάδα για συγχωνεύσεις, αλλά και επειδή το διεθνές περιβάλλον δεν αφήνει πολλά περιθώρια για τέτοιες επεκτατικές κινήσεις, ακόμη και σε κολοσσούς του διαμετρήματος της HSBC, ενώ παράλληλα αφήνει ελάχιστα περιθώρια για ένα deal που θα αντανακλά τις επενδύσεις των δύο ομίλων στην ευρύτερη περιοχή.

Με αυτά τα δεδομένα, πληροφορίες αναφέρουν ότι η HSBC και οι διοικήσεις των δύο ελληνικών τραπεζών, που παραμένουν σε τροχιά σύγκλισης προς την κατεύθυνση της συγχώνευσης, συζητούν τώρα άλλες μορφές συνεργασίας στα Βαλκάνια, με τις οποίες θα υποστηριχθεί η ρευστότητα των δικτύων των δύο τραπεζών σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία. Σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών, η HSBC θα μπορούσε να «βάλει πλάτη», όπως λένε χαρακτηριστικά, με μια γερή «ένεση» ρευστότητας, βάζοντας έτσι «υποθήκη» για μια μελλοντική συνεργασία και σε επίπεδο συμμετοχής, αλλά παραμένει ασαφές ακόμη με ποια μορφή θα μπορούσε να δοθεί αυτή η ενίσχυση ρευστότητας.

Σημειώνεται ότι μέχρι τις 11 Νοεμβρίου η Eurobank θα έχει λάβει τις δεσμευτικές προσφορές των ενδιαφερόμενων για τα καταστήματά της στην Πολωνία, που λειτουργούν με την επωνυμία Polbank χωρίς τοπική τραπεζική άδεια, αλλά ως παραρτήματα της ελληνικής τράπεζας. Με την πώληση του δικτύου της Πολωνίας, έναντι τιμήματος της τάξεως του 1 δις. ευρώ, η Eurobank θα λάβει μια σημαντική «ένεση» στο δείκτη κεφαλαιακής της επάρκειας, ο οποίος στα πρόσφατα τεστ αντοχής διαμορφωνόταν στο 8% ακόμη και με το χειρότερο σενάριο. Από τη μείωση του σταθμισμένου ενεργητικού της Eurobank με την πώληση, υπολογίζεται ότι ο δείκτης Tier 1 θα αυξηθεί κατά 1,2%, αφήνοντας άνετα περιθώρια στη διοίκηση να εξετάσει τις επόμενες στρατηγικές κινήσεις, χωρίς την πίεση της προσφυγής στην αγορά για αύξηση μετοχικού κεφαλαίου.

Γεγονός είναι, πάντως, ότι η ελληνική κρίση έχει προκαλέσει τεράστια προβλήματα ρευστότητας στις θυγατρικές των ελληνικών ομίλων στα Βαλκάνια, αλλά και συνεχείς «πονοκεφάλους» στις κατά τόπους εποπτικές αρχές, που βλέπουν τις πιέσεις στην Ελλάδα να μεταφέρονται στις εθνικές τους οικονομίες με ιμάντα μετάδοσης τις ελληνικές τράπεζες.

Οι ελληνικές τράπεζες είχαν στηρίξει την ανάπτυξη τους στα Βαλκάνια στο φθηνό διατραπεζικό δανεισμό, τον οποίο μετέτρεπαν σε δάνεια υψηλής απόδοσης στις τοπικές αγορές της περιοχής, ενισχύοντας αποφασιστικά την κερδοφορία των ομίλων τους. Όμως, μετά το κλείσιμο της διατραπεζικής, οι τράπεζες βρέθηκαν με μεγάλα ανοίγματα ρευστότητας, ενώ η μεγάλη αύξηση των επισφαλειών άρχισε να δημιουργεί έντονες πιέσεις και στην κεφαλαιακή επάρκεια.

Όπως θυμίζουν τραπεζικά στελέχη που έχουν παρακολουθήσει τις εξελίξεις τα τελευταία χρόνια, την περίοδο που είχαν δοθεί ενισχύσεις από την ελληνική κυβέρνηση στο τραπεζικό σύστημα (φθινόπωρο του 2008) η Τράπεζα της Ελλάδος είχε παρέμβει, ζητώντας από τις διοικήσεις των ελληνικών τραπεζών να ανακυκλώσουν αυτές τις ενισχύσεις αποκλειστικά στην ελληνική αγορά.

Η παρέμβαση αυτή είχε προκαλέσει τότε την άμεση αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, που τελικά υποχρέωσαν τους μεγάλους ελληνικούς ομίλους να συνεχίσουν να χρηματοδοτούν στο μέτρο του δυνατού τις θυγατρικές τους στην Ανατολική Ευρώπη, ώστε να αποφευχθούν πιέσεις στα τοπικά τραπεζικά συστήματα.

Η τρόικα, από την πρώτη στιγμή που ανέλαβε καθήκοντα «επόπτη» της Ελλάδας, στο πλαίσιο της εφαρμογής του μνημονίου, υπέδειξε στις τράπεζες με αρκετή αυστηρότητα να αναζητήσουν το συντομότερο αγοραστές για θυγατρικές τους στο εξωτερικό, ώστε αφενός να ενισχυθούν κεφαλαιακά οι μητρικές τράπεζες, αλλά και να περιορισθούν οι κίνδυνοι μετάδοσης της ελληνικής κρίσης στα τραπεζικά συστήματα της ευρύτερης περιοχής.

Τα στοιχεία της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS) είναι αποκαλυπτικά των σοβαρών προβλημάτων ρευστότητας στις θυγατρικές των ελληνικών τραπεζών στο εξωτερικό:

n  Το δεύτερο τρίμηνο του 2010, όταν η Ελλάδα «φλέρταρε» με τη χρεοκοπία και οδηγήθηκε στην… αγκαλιά του διεθνούς μηχανισμού στήριξης, οι τράπεζες συρρίκνωσαν εντυπωσιακά τις χορηγήσεις τους (μειώθηκαν κατά 19 δις. δολ., υποχωρώντας στα 140 δις.).

n  Οι συνολικές τους απαιτήσεις, στις οποίες περιλαμβάνονται και άλλα στοιχεία ενεργητικού πλην των δανείων, υποχώρησαν ακόμη πιο δραματικά, κατά 15% σε ένα μόνο τρίμηνο (!) και μειώθηκαν κατά 35 δις. δολ., υποχωρώντας μετά από αρκετό καιρό κάτω από τα 200 δις. δολ. (στα 196 δις.).

n  Όμως, την ίδια περίοδο οι τράπεζες κλήθηκαν να λειτουργήσουν σε συνθήκες «επίθεσης από καταθέτες» (“bank run”, στη διεθνή τραπεζική ορολογία), καθώς προφανώς ο θόρυβος γύρω από την ελληνική περιπέτεια κλόνισε την εμπιστοσύνη των καταθετών τους. Έτσι, μέσα σε ένα μόνο τρίμηνο οι συνολικές τους υποχρεώσεις, δηλαδή κυρίως οι καταθέσεις, μειώθηκαν κατά 12% (19 δις. δολ.), υποχωρώντας στα 140 δις.