Την προσοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με τρόπο όχι ιδιαίτερα ευχάριστo για την ελληνική κυβέρνηση, είναι ενδεχόμενο να κινήσουν οι υψηλές κρατικές ενισχύσεις στην ATEbank, μετά την παρέμβαση για την ING, που υποχρεώθηκε από την Κομισιόν σε μια επώδυνη διάσπαση των ασφαλιστικών από τις τραπεζικές της δραστηριότητες, επειδή είχε λάβει σημαντικού ύψους ενισχύσεις για να επιβιώσει.

Η βασική αρχή με την οποία κινείται η επίτροπος Ανταγωνισμού σε σχέση με τις κρατικές ενισχύσεις στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα είναι απλή: αν μια τράπεζα χρειάζεται μεγάλες κρατικές ενισχύσεις για να επιβιώσει, η βοήθεια αυτή της παρέχει αθέμιτο πλεονέκτημα εις βάρος των ανταγωνιστών της. Αυτό, με τη σειρά του, σημαίνει ότι πρέπει να βρεθεί μια λύση για να επιβιώσει η τράπεζα μακροπρόθεσμα χωρίς τις κρατικές ενισχύσεις, όπως στην περίπτωση της ING επιβλήθηκε η διάσπαση και εκποίηση των ασφαλιστικών δραστηριοτήτων.

Όπως δήλωσε η επίτροπος Κρουζ, στην περίπτωση της γερμανικής τράπεζας Sparkasse KolnBonn, για την οποία ξεκίνησε ήδη έρευνα εις βάθος για το αν αποτελούν απαγορευμένες ενισχύσεις η βοήθεια που πρόσφεραν οι γερμανικές αρχές, «αν η Κομισιόν διαπιστώσει ότι τα μέτρα συνιστούν (σ.σ.: απαγορευμένη) κρατική βοήθεια, θα πρέπει να διασφαλίσουμε, ότι συνοδεύονται από ένα ρεαλιστικό σχέδιο αναδιάρθρωσης για να αντιμετωπισθούν τα προβλήματα που οδήγησαν στη σημερινή κατάσταση, χωρίς να προσφέρεται στην τράπεζα ένα άδικο πλεονέκτημα έναντι του ανταγωνισμού».

Όπως είναι γνωστό, οι ελληνικές τράπεζες εξασφάλισαν κεφαλαιακές ενισχύσεις της τάξεως των 4 δις. ευρώ από το Δημόσιο. Σε πρόσφατη ανάλυσή της, η Goldman Sachs διατύπωσε την εκτίμηση, ότι για τις τέσσερις μεγάλες τράπεζες που η ίδια παρακολουθεί (Εθνική, Alpha, Eurobank, Πειραιώς) δεν τίθεται θέμα παρέμβασης της Κομισιόν, με επιβεβλημένη αναδιάρθρωση των δραστηριοτήτων τους.

Σύμφωνα με την Goldman, η Κομισιόν ακολουθεί ένα βασικό κανόνα για να κρίνει ποιες τράπεζες θα περάσουν στο στόχαστρο των ελέγχων της: πρόκειται για τράπεζες που έχουν λάβει κρατική βοήθεια, η οποία ξεπερνά το 2% του σταθμισμένου σύμφωνα με τον κίνδυνο ενεργητικού τους (Risk Weighted Assets – RWA). Και σημειώνει ότι η Εθνική και η Alpha έχουν ήδη δηλώσει την πρόθεσή τους να επιστρέψουν σύντομα τα κεφάλαια των ενισχύσεων, ενώ για την Eurobank και την Πειραιώς σημειώνεται ότι η βοήθεια που δέχθηκαν είναι χαμηλότερη από το όριο του 2%.

Η Goldman αποφεύγει να σχολιάσει την περίπτωση της ΑΤΕ, επειδή δεν εντάσσεται στην ομάδα των ελληνικών τραπεζών που παρακολουθούνται από τους αναλυτές της. Όμως, η ΑΤΕ είναι σαφές ότι έχει όλες τις προϋποθέσεις να ενταχθεί στην ομάδα των τραπεζών για τις οποίες η Κομισιόν θα μπορούσε να επιβάλει σχέδια αναδιάρθρωσης, επειδή έχει δεχθεί μεγάλου ύψους κρατική βοήθεια:

- Η ΑΤΕ έχει λάβει σημαντικού ύψους ενισχύσεις, συγκριτικά με το ύψος των στοιχείων του ενεργητικού της: έλαβε κεφαλαιακή ενίσχυση 675 εκατ. ευρώ, την οποία είναι πολύ αμφίβολο αν θα μπορέσει να επιστρέψει σύντομα, καθώς η τράπεζα είναι γνωστό ότι αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια του χαρτοφυλακίου της και τις υψηλές προβλέψεις που σχηματίζει.

- Σύμφωνα με τις δημοσιευμένες οικονομικές καταστάσεις του α’ εξαμήνου 2009, το σταθμισμένο σύμφωνα με τον κίνδυνο ενεργητικό της ΑΤΕ ανερχόταν σε 15,15 δις. ευρώ. Δηλαδή, οι ενισχύσεις αντιστοιχούν σε ποσοστό περίπου 4,5% του ενεργητικού, πολύ υψηλότερο από το όριο του 2% που, σύμφωνα με την Goldman, θέτει η Κομισιόν.

Προς το παρόν, σύμφωνα με πληροφορίες, η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει δεχθεί οχλήσεις από την αρμόδια επίτροπο Ανταγωνισμού για το θέμα της ΑΤΕ, καθώς η Κομισιόν έχει αυτή την περίοδο «πολύ μεγαλύτερα ψάρια να ψήσει», όπως λέγεται χαρακτηριστικά στις Βρυξέλλες, δηλαδή, ασχολείται με μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες.

Όμως, στην πραγματικότητα η αντίστροφη μέτρηση για μια παρέμβαση και για την ΑΤΕ έχει αρχίσει: αν η τράπεζα, όπως αναμένεται, όχι μόνο δεν μπορέσει να επιστρέψει τις ενισχύσεις στο Δημόσιο, αλλά ζητήσει επιπλέον κεφαλαιακή ενίσχυση, η οποία δεν θα μπορεί να δοθεί με όρους αγοράς, η παρέμβαση της Κομισιόν θα είναι επιβεβλημένη και θα ζητηθεί από την Αθήνα να ετοιμάσει ένα σχέδιο εξυγίανσης της τράπεζας, με σημαντικό «ψαλίδισμα» των δραστηριοτήτων της…